مرتب سازی:
جلسه ۲۳
5سؤال: اگر لاضرار را به معناي لاضرر بگيريم همان مي شود ديگر، چون بعضي ها قائل شدند به اين كه لا ضرار همان لا ضرر است.
جواب: بعضي ها قائل شدند ولي خود ايشان كه قائل نشدند، يك. ثانياً اين كه اگر ما توافق بين لفظ وصغري و كبري را بيان كنيم ما از باب توافق جلو مي آييم. در اينجا مضار است و در آنجا هم ضرار است؛ آن وقت ضرر در اينجا سرش بي كلاه مي ماند، ضرر آن وقت چه مي شود؟ پس بايد ما ضرر را به معناي نفي بگيريم، لاضرار را به معناي نهي بگيريم، پس نصف كلام مي شود نفي، نصف كلام هم مي شود نهي. لاضرر يعني حكم ضرري تشريع نشده، لاضرار يعني لاتضار أحدٌ بأحدٍ، لا يضار أحدٌ كه تو انصاري هستي. خب اين نصف كلام نفي و نصف كلام هم نهي؛ اينها به قرينۀ إنّك رجلٌ مضارٌ مي گويند ديگر. اگر بگويند إنّك رجل ضار خب با لاضرر جور در مي آيد. ولي مضار است. مضار با ضرار جور در مي آيد، با لا ضرر جور در نمي آيد.
سؤال: مي شود جواب داد كه قاعدۀ لاضرر و لاضرار تطبيق در مورد كرده، لازم نيست كه حتماً در كل قاعده مناسب با صغري باشد؟
جواب:اگر اين طور است پس ما هم همين را مي گوييم، جواب اين گونه مي دهيم مي گوييم كه إنّك رجل مضار فقط اثبات ضرر در اين كرده، ديگر كاري به ضرر وضرار در اين صورت ندارد.خب از اين طرف ما اين را مي گوييم، مي گوييم إنّك رجل مضار در اينجا فقط اثبات ضرر بر انصاري كرده نه ضرر بأحدٍ، مي گويد ضرر از تو سر زده است و ما در قاعده يك حكم كلي تري بيان مي كنيم، يعني هم نفي حكم ضرري در اينجا مي كنيم و هم حكم نهي به اين صورت مي كنيم كه خب در اين صورت باز بايد اوّل به نفي بيان بشود و بعد از نفي استفادۀ نهي بشود. لازم نيست كه در اينجا اراده، ارادۀ نهي باشد. جناب آقاي شيخ الشريعة، يك وقتي شما مي گوييد كه ما از اين كلام ارادۀ نهي مي كنيم، يك وقتي مي گوييم نه، ارادۀ نفي مي كنيم؛ نهي به تبع اثبات مي شود، حرفي كه ما مي زنيم، حرفي كه خيلي ها مي زنند، ولي اين كه مي گوييد نه، نفي استفاده نمي شود، نهي است به لسان نفي، يعني مجازاً در نفي الآن استفاده شده، يعني در واقع به جاي اين كه بگويد لاتضرّ،گفته لاضرر. به جاي اين كه بگويد لا تضاروا، گفته لاضرار. اين خلاف است. صحبت در اين است و الّا اگر ايشان بگويند در اينجا در نفي استعمال شده بعد به تبع دلالت بر نهي هم مي كند خب در اين كه كسي حرف ندارد و با اين صغري هم وفق مي دهد و اشكالي هم در اين صورت ندارد؛ اين هم يك مطلب ديگر.