جلسه ۲۲

اشكالاتی كه وارد می شود اول این است كه شیوع این تركیب دلالت نمی كند بر این كه این لا در مورد لاضرر متعین در نهی است. بله این تركیب، بر فرض بگوییم این لا، لای ناهیه در این موارد هست، خب این چه دلیلی است بر اینكه شما می گویید متعین است و غیر از این نیست؟ یك وقتی می گویید محتمل است، یك وقتی می گویید متعین است و بر این تعینتان نتائجی را بار می كنید. صحبت در این است، تعین را شما از كجا استفاده می كنید؟ اینكه لا فرض كنید كه در پانزده مورد برای نهی آمده، آیا این دلیل می شود كه در این تركیب خاص، برای نهی است؟! كجا دلیل می شود؟ دلیل نمی شود. در پانزده تا هیچی، شما در پنجاه تا بشمار، این که دلیل نمی شود. 

تركیب كلام عبارت است از یك ملابسات و یك قرائن و یك حدودی كه با توجه به آن ملابسات و با توجه به آن حدود و ثغور و جوانب، این كلام یک مفهومی پیدا می كند و در یك مفهومی متعین می شود. آیا این ملابساتی كه در اینجا هست همین ها در این لاضرر هست یا نیست؟ اگر هست لا به معنای ناهیه است اگر نیست لا به معنای ناهیه نیست؛ اینی كه شما می گویید لا شیوع دارد چه دلیلی است بر اینكه لا در لاضرر، لای ناهیه است؟ این اشكال اول.

و اما اشكال دوم اینكه بعضی از این امثله اصلاً دلالت بر نهی نمی كند و این امثله ای که فی الاسلام دارد - خود آقایان هم متعرض شدند در همین ها هم نوشته شده. در این قاعدۀ لاضرر آقای سیستانی، دیدم ایشان هم این مطلب را در اینجا دارند و بقیه هم دارند و صحیح هم هست - و آن مطلب این است كه فی الاسلام یك قید ظرف تشریع است یعنی در این ظرف تشریع ما حكم ضرری نداریم. ضرر نداریم. معنا ندارد که شارع در اینجا بگوید: لا تضروا فی الاسلام، در ظرف تشریع ضرر نكنید، ظرف تشریع به شارع بر می گردد، به مخاطب كه بر نمی گردد. معنا ندارد كه شارع به مخاطبین بگوید كه ضرر به همدیگر نزنید در این ظرف تشریع، ظرف تشریع یعنی در این احكام مدوّنه و در این قوانینی كه مدوّن است و به نام قوانین اسلامی هست، در این قانون و در این ظرف ضرر وجود ندارد، اضرار وجود ندارد. آن وقت چطور شارع می آید به مخاطبین می گوید ضرر نزنید در این قوانین مدوّنه. قوانین مدوّنه دست مخاطبین نیست. در تصرّف مخاطبین نیست. این در تصرف شارع است و شارع كه نمی تواند از این نظر به مخاطبین نهی كند. لذا در مواردی كه فی الاسلام دارد مانند فرض كنید كه لا شغار فی الاسلام، لا خصاء فی الاسلام، لا بنیان كنیسة فی الاسلام، لا حماء فی الاسلام، لاضرر و لاضرار فی الاسلام، در تمام اینها امكان اینكه اصلاً اینها به معنای نهی باشد گرچه ما در اینجا گفتیم فی الاسلام مشكوك است كه آیا داخل در حدیث هست یا نه؟ ولكن احتمال اینكه فی الاسلام داخل باشد هست و ما روایاتش را هم ذكر كردیم ولی گفتیم متعین نیست این مسأله و شما نمی توانید در اینجا، اگر فی الاسلام باشد كه ابداً شما نمی توانید لا را، لای ناهیه بگیرید. بر فرض كه فی الاسلام نباشد در این مواردی كه شما آمدید مثال زدید این لا را ما نمی توانیم لای ناهیه بگیریم.این هم اشكال دیگر. این راجع به این مسأله.