جلسه ۲۱

مرحوم شیخ الشریعه می فرماید: نه، ما آن معنای اول را اصلاً قصد می کنیم. معنای لاضرر و لاضرار اصلاً « لا» ی نفی جنس در اینجا به معنای « لا» ی ناهیه آمده منتهی شارع از باب مبالغه آمده «لا» ی ناهیه را تبدیل به « لا» ی نفی جنس کرده. مثل« رأیتُ اسداً فی الحمامِ» می ماند، مثل فرض کنید مَجازات می ماند که آن لفظ وضعاً دلالت بر معنای حقیقی می کند ولکن معنای مَجازی مراد است. این « لا» هم همین طور است، یعنی وضعاً دلالت بر نفی جنس می کند ولی معنای حقیقی مراد است. کَأنَّ شارع از اوّل به جای این که « لا» ی ناهیه بخواهد بیاورد، آمده به جایش « لا» ی نفی جنس آورده. این منظور است. یعنی مجازاً به معنای نهی آمده و بر این مسئله مترتب کرده است نتایجی را که بعداً عرض می شود. و إلّا اگر این را به معنای « لا» ی نافیۀ جنس می آورد و آن معنای تحریمی، بالملازمه استفاده می شد از این « لا »، که خب با نظرات بقیه تفاوت چندانی نداشته. اینی که ایشان آمدند و فرمودند این قاعده در اکثر ابواب فقه جاری نمی شود و صرفاً دلالت می کند بر یک نهی تحریمی و بالالتزام جهت اجرایی و قضایی پشت این قضیه نیست و سایر مطالبی که آمدند مترتب کردند که تخصیص اکثر و امثال ذلک لازم می آید تمام این ها به خاطر این است که این « لا » را از ابتدا «لا» ی ناهیه و تحریمی گرفتند بعد آمدند این مسائل را بار کردند. گرچه ما بعداً می آییم می گوییم که بنا بر فرض این که « لا» ، « لا» ی ناهیه باشد باز مسئله غیر از این است که ایشان می فرمایند. ولکن بحث در خود مَقال ایشان است که ایشان چون این «لا » را آمدند از اوّل « لا» ی ناهیه گرفتند و بالمجاز « لا» ی نافیه، شارع القاء کرده ولی در حقیقت این « لا» ، « لا» ی ناهیه است درست مانند « رأیتُ أسداً یرمی فی الحمام » می ماند که اصلاً این اسد به معنای رجل شجاع است نه این که منظور متکلم حیوان مفترس است بعد بالملازمه رجل شجاع قصد می شود، نخیر، از اول این اسد به معنای رجل شجاع است منتهی به لفظ اسد بیان کرده مبالغةً، این است منظور. ایشان می گویند منظور از« لا» ی لاضرر این است. یعنی « لا» « لا» ی ناهیه است. لام دارد الف دارد و این به معنای ناهیه است منتهی شارع مبالغةً آمده، مجازاً « لا » ی نافیۀ نفی جنس به کار برده. این منظور ایشان است.