جلسه ۲۱

یک مورد و دو مورد و فلان و این حرفها ندارد و این یک بحث خیلی مهمی است که ندرت یک حکم اخلالی به اصل ترتب حکم وارد نمی سازد و این را در بحث فقهی این روایت و به طور کلی در یک بحث اصولی روایی می آییم می گوییم که اصلاً این که در یک مورد، فرض کنید یک روایت آمده یا دو روایت آمده، هیچ گونه این ها ملاک برای عمل نخواهد بود. آیا این از امام صادر شده یا نشده؟ ما در این بیان هستیم. ما در این بیان هستیم که آیا این روایت از امام آمده یا نیامده. اگر ادلّۀ حجیت اثبات می کند فبها، و إلّا چه یک مورد چه هزار مورد همه را باید کنار بگذاریم. کم و زیاد بودن که نفی و اثبات حجیت روایت و کلام معصوم را نمی کند.

پس بنا بر این کلام مرحوم آخوند در این جا در اعتراض به شیخ الشریعه که موردی برای این ترکیبی که « لا» ی نفی جنس به معنای نهی بیاید نیامده، این کلام خالی از وجه است و همان طوری که جواب به مرحوم آخوند که داده شده که نخیر در… فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي اَلْحَجِّ … ﴿البقرة، ١٩٧﴾ در این جا « لا» به معنای نهی است، این جواب هم خالی از اشکال نیست به جهت این که… فَلاٰ رَفَثَ وَ لاٰ فُسُوقَ وَ لاٰ جِدٰالَ فِي اَلْحَجِّ … ﴿البقرة، ١٩٧﴾ به معنای نفی آمده به دلالت التزامی و به دلالت اقتضا دلالت بر نهی می کند، نخیر ما در آن جا نمی پذیریم و نمی توانیم در آن جا موافقت کنیم بر این که « لا» در این جا مجازاً... بحث بر سر این است - عرض کردم دو جور است - یک وقتی « لا» ی نافیه در این جا به معنای خودش است ولکن به دلالت اقتضاء دلالت بر نهی می کند. در این حرفی نیست کسی حرفی نمی زند در نود درصد از استعمالات این چنینی در این جا « لا » به معنای نهی است ، به این کیفیت. یعنی « لا» در موضوع له حقیقی خودش استعمال شده، به دلالت اقتضاء وبه دلالت تلازم، دلالت بر نهی می کند ولی صحبت در این است که اصلا ً « لا» ی نافیه به معنای نهی بیاید، کأنَّ شارع به جای این که « لا» بیاید و فعل مضارع نهیی استعمال کند در این جا « لا » آورده بعدش هم اسم آورده، به این نحو، یعنی به دلالت مجازی باشد، صحبت در این است.