جلسه ۱۹

بناءً علی هذا مطلبی كه دراینجا پیش می آید این است كه- البته ما روی این مطالب نظر داریم ها!! ما الان به عنوان فهرست وار می آییم اینها را بیان می كنیم- مسأله ای كه در اینجا مطرح می شود ومرحوم آخوند در دلیل انسداد ذكر كردند در باب احتیاط، آن مسأله در آنجا این است كه احكام واقعی در باب انسداد، اگر ما قائل بشویم به حكومت عقل بر اتیان موارد مستقصای علم اجمالی، اگر قائل به حكومت عقل بشویم به لزوم اِحتیاط، كه باید در موارد و اطراف علم اجمالی، به جهت حجیت و حكومت و غلبۀ عقل در دلیل انسداد ما در آنجا باید قائل به لزوم احتیاط بشویم،گرچه آن لزوم احتیاط، موجب حَرَج و ضرر بشود در این صورت ما دلیل شرعی بر رفع این ضرر نداریم، یعنی با قاعدۀ لاضرر نمی توانیم حكومت عقل را بر آن حكومت كنیم، به جهت اینكه شارع آنچه را كه آمده رفع كرده، آن متعلّقات احكامی است كه رفع و وضعش به ید خودش است، وضعش به دست خودش است و رفعش هم به دست خودش است، در باب حكومت عقل كه در اینجا رفع و وضع عقل به دست شارع نیست، شارع آمده گفته كه متعلّقات احكام واقعیه كه موجب ضرر بشود، من آن متعلّقات را برداشتم، معاملۀ غبنی را برداشتم، معاملۀ غرری را برداشتم، معاملۀ كالی به كالی را برداشتم، وضوئی كه موجب ضرر بشود برداشتم، معاملۀ سفهی را برداشتم، نكاحی كه موجب ضرر بشود برداشتم، انفاقی كه موجب ضرر بشود برداشتم، سعیی كه موجب ضرر باشد برداشتم، حجّ ضرری را برداشتم، زكات ضرری را برداشتم، تمام اینها، متعلقات احكامی که در نفس الامر موجب ضرر و حرج بشود برداشتم، صلاتی كه مریض بخواند در حال استقامت، من آن صلاة را برداشتم، روزه ای كه مریض بخواهد بگیرد و با آن زخم معده بگیرد، آن روزه را من بر می دارم، متعلقات احكام واقعیه كه آن متعلقات موجب ضرر بشود. روزه چیست؟ متعلق به حكم است دیگر، متعلق به وجوب است دیگر، صلاة متعلق به وجوب است، آن متعلقاتی كه موجب ضرر بشود، من آنها را بر می دارم.