جلسه ۱۵

اشکالی که به این جواب وارد می‌شود این است که ما کلام متکلم را که حمل می‌کنیم یکی را بر دیگری، مطلق را بر مقید و امثال ذلک، تمام اینها به جهت این است که کلام ناقلین متعدد همه حکایت از یک واقعیت واحدۀ نفس الامریه می‌کند، چون متکلم واحد است شما می‌آئید بین کلام او و خطابات او جمع می‌کنید، اگر متکلم متعدّد بود، شما هیچ وقت نمی‌آمدید این کار را انجام بدهید، دو راوی که می‌آیند یک مطلب را از امام نقل می‌کنند، یک راوی ظاهر و راوی دیگر همان مطلب را به عنوان صریح نقل می‌کند، شما می‌آئید ظاهر را حمل بر صریح می‌کنید از باب اینکه نمی‌شود امام قائل به تناقض و تضاد شده باشد. بین ظاهر و بین صریح تعارض است، صوناً لکلام الامام عن اللغویه، ما می‌آئیم آن ظاهر را حمل بر صریح می‌کنیم حالاچه راوی، راوی واحد باشد یا راوی متعدد باشد، فرقی نمی کند. وقتی که جریان از این باب است، چه فرقی می‌کند بین اینکه دو راوی بیایند یک مطلب را در نقل به معنا به صورت ظاهر و صریح بیان کنند یا اینکه دو راوی بیایند یک مطلب را به عنوان کم و زیاد نقل بکنند؟ چه فرقی می کند؟ هیچ فرقی در اینجا ندارد. 

در آنجایی که کلام امام مطلق است و راوی می‌آید مطلق را بیان می‌کند، اگر راوی دیگر بیاید مقید را بیان بکند، چرا شما مطلق را حمل بر مقید می‌کنید؟ چرا شما می‌گویید «فی کفارة الصوم فک رقبةً یا عتق رقبة» و در جای دیگر «فی کفارة الصوم عتق رقبةٍ مؤمنهً» را می‌آئید بیان می‌کنید؟ چرا در آنجا مطلق را حمل بر مقید می‌کنید؟ به خاطر این است که تعارض در کلام امام واقع نشود. به جهت عدم تعارض در کلام امام، شما می‌آئید مطلق در کلام امام را حمل بر مقید می‌کنید، چون نفس الامر واحد است و آن نفس الامر عبارت است از کلام واحدی که از امام است چه امام در مجلس واحد آن کلام واحد را ایراد کرده باشد یا مجلس متعدد، نفس الامر بالأخره واحد است، از این نقطة نظر در جمع بین ظاهر و نص، در جمع بین ظاهر و اظهر، در جمع بین ظاهر و صریح، در جمع بین مطلق و مقید و عام و خاص و امثال ذلک، تمام اینها صوناً لکلام الحکیم عن اللغویه را ما می‌آئیم جمع می‌کنیم وقتی که مولا در یک آن بگوید اکرم العلماء و در آن بعد بگوید لا تکرم الفّساق، به خاطر تحرّز از لغویت در کلام مولا، ما جمع می‌کنیم در حالتی که بین این دو کلام تعارض است، حالا یا تعارض من وجهی است یا تعارض مطلق است یا تعارض، تعارض به نحو بینونیت تامه است، در هر صورت به جهت دو قضیه، ما می‌آئیم بین این کلام را جمع می‌کنیم: