بررسی «لاضرر» در حدیث شفعه و منع فضل ماء (2)

مرحوم نائینی اضافۀ بر آن اشکالی که مرحوم شیخ الشریعه کردند، آمدند اشکالات دیگری را مطرح کردند، یکی از آن اشکالات این است که اگر روایت عقبة بن خالد، جملۀ لاضرر و لاضرارش از طرف راوی نباشد، یعنی راوی جمع نکرده باشد، لازمه‌اش این است که عقبة بن خالد اشهراقضیۀ پیغمبر را در اینجا ترک کرده واین خلاف متعارف است چون عقبة بن خالد در مقام استقصاء اقضیة النبی است از کلام امام صادق علیه السلام، قضی رسول اللَه فلان، قضی رسول اللَه فی الجنین فلان، قضی رسول اللَه در نبع ماء فلان، قضی رسول اللَه فی الشفعة فلان، این قضاهای پیغمبر را، عقبة بن خالد در مقام استقصاء آمده از امام صادق بیان کرده و قطعاً هم ما می‌دانیم که یکی از مهمترین قضاهای پیغمبر، همین قضاء به لاضرر و لاضرار است، اگر عقبة بن خالد این لاضرر و لاضرار این نباشد که از طرف خودش آمده مذیّل کرده حدیث شفعه را به این، پس باید بگوئیم که ایشان آمده این لاضرر و لاضرار را اصلاً به طور کلی حذف کرده و فقط آمده ٢ روایت نقل کرده، دو قضاء پیغمبر را نقل کرده، یکی شفعه و یکی نبع ماء، و این دو تا را مذیّل به لاضرر کرده ولی آن لاضرر اصلی را که به عنوان قضاء مستقلّ است آن لاضرر را ترک کرده، این خلاف است، که چطور یک شخصی می‌آید از امام صادق علیه السلام اقضیة النبی را بیان می‌کند و آن معروفترین و مشهورترینش را ترک می‌کند نمی‌شود، پس بنابراین امام صادق این لاضرر و لاضرار را به عنوان قضاء مستقل بیان کردند، منتهی عقبة بن خالد آن را در ذیل شفعه بیان کرده، به این بیان، و این مطلب ردّ می‌شود به جهاتی.

جهت اول این که چه دلیلی داریم بر اینکه لاضرر و لاضرار به عنوان یک قضاء مستقل از مشهورترین اقضیۀ رسول اللَه بوده؟ یک همچنین دلیلی نداریم، البته این در این زمان شهرت پیدا کرده، در زمان متأخر که در زمان شیخ و اینها باشد شهرت پیدا کرده امّا اینکه در خود زمان سابق، در خود زمان نقل راوی هم، مثل زمان امام صادق و امثال ذلک، این لاضرر و لاضرار یک چنین شهرتی داشته باشد، اشهر از بقیّه، یک همچنین چیزی ثابت نشده.