روایات مشتمل بر عبارت «لاضرر» (2)

أعوذُ بِاللَه مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ اللَه الرَّحمَنِ الرَّحیم

روایات در قضیۀ سَمُرَه را خواندیم. در آنجا عرض شد که روایات بر چند دسته هستند. 

یک دسته که از نظر سند، شک و شبهه‌ای نیست، روایت کافی است که سند به عبداللَه بن بکیر می‌رسد که آنجا لاضرر و لاضرار است انک رجل مضار و لاضرر و لاضرار.

دستۀ دوم روایتی است که از طریق ابن مَسکان به امام باقر علیه السلام می‌رسد و در آنجا لاضرر و لاضرار علی مؤمن است 

و سوم در آنجایی است که انک رجلٌ مضار هست که مرسلۀ صدوق است و لاضرر و لاضرار در آن نیست روایت ...است اگر اشتباه نکرده باشم.

از طریق عامه هم در اینجا روایاتی آمده آنچه که در نظرم هست ظاهراً در شرح نهج البلاغه ابن ابی الحدید از واصل از امام باقر علیه السلام همین خبر سَمُره را نقل می‌کند و در آنجا عنوان انک رجلٌ مضارّ هست و همینطور در بعضی از کتب دیگر اهل سنت هم آمده البته بحث راجع به این روایت سَمُره و دلالتش و تحقیق راجع به کم و زیادش و اصل مُحکَّم در این کم و زیاد بودن، اینها بعداً می‌آید. ما می‌خواهیم ببینیم که خود این قاعدۀ لا ضرر و لا ضرار در کدامیک از روایات، اسمی از آن به میان آمده.

دو روایت هست که این دو روایت از طریق امامیه است یکی روایت کافی است از محمد بن یحیی و تهذیب هم ظاهراً از خود کافی نقل می‌کند و در طریقش محمد بن عبداللَه بن هلال است از عقبة بن خالد عن ابی عبداللَه علیه السلام که در این روایت بحث دربارۀ شفعه است قال قضی رسول اللَه صلی اللَه علیه و آله بالشُفعة بین الشرکاء فی الارضین و المساکن چون در باب شفعه حقوقی که تعلق می‌گیرد به شرکاء حق مُشاء است قبل از قسمت، در زمین و در مسکن، اگر یکی از آنها سهم خودش را فروخت دیگری فوراً، البته این فوری است دیگر، بالتراخی نمی‌شود، فی الفور می‌تواند اخذ به شفعه بکند و آن سهی را که آن فروخته این بخرد و در اینجا باز این قاعدۀ لاضرر می‌آید و فروعاتی هم بر آن مترتب می‌شود.