جلسه ۴۳۴

بله یك وقتی ما قطع به غنمین داریم و با وجود تشخص غنم واحد آن علم اجمالی هنوز به حال خودش باقی است ولی یك وقتی شك در تعدد داریم و واحدش مقطوع است ولی شك در تعدد داریم و آن غنم مغصوب منطبق بر این واحد می‌شود و این واحد مشخص می‌شود اما در إنائین مترددین بین الخمریة در اینجا آن انطباق انطباق مردد بین غیر مضطرٌ إلیه و بین مضطرٌ إلیه است و چه وقت مكلف از عهدۀ تكلیف برمی‌آید؟ وقتی كه از هردو مورد از باب مقدمه علمیه اجتناب كند چون نمی‌داند بر این منطبق است یا بر آن؛ یعنی اگر مشخص بود كه اجتناب از خمریت منطبق بر این است خب نسبت به اضطرار دیگر مطلبی نبود چون مضطرٌ إلیه هست و خارج است حالا كه مشخص نیست لعلّ اینكه آن اجتناب از خمر منطبق بر همان طرف اضطرار بشود و ممكن است منطبق بر غیر طرف اضطرار بشود و آیا با وجود اضطرار آن تردد كلی ازبین می‌رود و منحل می‌شود؟! نه منحل نمی‌شود پس علم اجمالی هم منحل نشد و تنها موردی كه رفع تنجّز علم اجمالی را می‌كند آن موردی است كه علم اجمالی ما منحل بشود و در مانحن‌فیه هنوز انحلال حاصل نشد. با وجود اضطرار كه علم اجمالی ما منحل نشد و هنوز ما شك داریم؛ هنوز در نفس خودمان شك داریم كه آیا اجتناب منطبق بر این است یا منطبق آن است. اگر منطبق بر این بود خب دیگر مسئله نبود چون اضطرار به آن تعلق گرفته و اصلاً از اصل مسئله را منتفی كرده است و اگر اجتناب منطبق بر آن هست خب پس انسان از این اجتناب می‌كند.

حالا که نمی‌داند تكلیف منطبق بر کدام است صحبت در این است که چه عاملی می‌تواند ما را از تنجّز علم اجمالی خارج كند و علم اجمالی ما را منحل كند؟! چه عاملی در اینجا می‌تواند باشد؟! اضطرار؟! اضطرار كه دیگر نمی‌تواند باشد. اضطرار فقط می‌آید یك طرف را بر انسان مباح می‌كند ولی تكلیف به اجتناب را كه ازبین نمی‌برد! این شبیه همان مسئله‌‌ای است كه ما عرض كردیم و این را مرحوم آخوند ذكر نمی‌كنند آن یك مطلب دیگری است كه ما گفتیم، ولی شبیه است و از باب همان تردید در عنوان خمریت است كه آیا عنوان منطبق بر این‌طرف علم اجمالی است یا منطبق بر آن طرف علم اجمالی است. خب وقتی اضطرار باشد كه او ازبین نمی‌رود.