جلسه ۴۳۲

من‌باب‌مثال وقتی كه شارع در مورد کفاره بگوید که یا عتق رقبه باشد یا اطعام ستین مسكیناً یا صوم شهرین متتابعین باشد در اینجا اجمال از ناحیۀ شارع است كه ما نمی‌دانیم تكلیف شارع به عتق رقبه تعلق گرفته یا اطعام ستین مسکین تعلق گرفته است [یا صوم شهرین متتابعین]، اینجا آن موردی است كه تكلیف نسبت به غیر مقدور در اینجا موجب عدم تنجّز تكلیف است فی زماننا هذا. یعنی وقتی كه در اینجا عتق رقبه غیر ممكن است خب مكلف از كجا بتواند احراز تنجّز تكلیف را بكند؟! در اینجا رقبه وجود ندارد و شارع هم كه موضوعش در اینجا مبیّن نشده است یعنی آن موضوع كفاره و آن عنوانی كه این وجوب كفاره بر آن عنوان تعلق گرفته آن عنوان الآن برای ما نامشخص است که آیا آن عنوان عنوان صوم است یا عنوان عنوان عتق است؟! بله، وجوب كفاره مسلّم است ولی وجوب كفاره فایده‌ای ندارد، كفاره به چه تعلق می‌گیرد؟! به درهم تعلق می‌گیرد؟! به صوم تعلق می‌گیرد؟! به عتق رقبه تعلق می‌گیرد؟! وجوب كفاره كه به‌تنهایی منجِّز تكلیف نیست.

بله، یك وقت وجوب كفاره تعلق می‌گیرد به صوم حالا إمّا ثلاثین یوماً أو ستین یوماً، به یكی از اینها تعلق می‌گیرد بعد ‌آن‌وقت شخص نسبت به ستین یوماً عاجز است می‌گوییم که خب ثلاثین یوماً را بگیر و اگر نسبت به ستین یوماً عاجز نبودی می‌گفتیم که ستین یوماً را باید بگیری چون آن بالاتر است چون اینجا اقلّ و اکثر استقلالی نیست بلکه ارتباطی است حتی اگر خمسین یوماً را بگیرد فایده‌ای ندارد بلکه باید همان ستین یوماً را بگیرد ولی صحبت در این است كه وجوب كفاره آمده است منتها انسان نمی‌داند که آن وجوب به صوم تعلق گرفت یا به عتق رقبه تعلق گرفت. در اصل مكلفٌ به در اینجا تشكیك هست كه مكلفٌ به در اینجا چیست؟ صوم است یا عتق است؟