جلسه ۴۳۰

یك وقتی شما نگاه می‌كنید می‌بینید که مثلاً مرحوم شیخ طوسی فتاوای متعددی دارد؛ در یك كتاب یك فتوا دارد و در كتاب دیگر از فتوایش برگشته است ولی آن فتوای اوّلی را حذف نمی‌كند و می‌خواهد این فتوای اول را نگه دارند تااینكه به آیندگان القاء كنند كه قبلاً یك هم‌چنین فتوایی هم وجود داشت و رأی بر این‌هم در یك زمان بوده است خب بالأخره یك شخصی مثل شیخ طوسی یك استوانه‌ای در فقه است و رأیش محترم است.

خیانت علمی در چاپ کتب متأخرین

ولیكن متأسفانه در متأخرین یك هم‌چنین مسائلی دیگر دیده نمی‌شود مثلاً فلان شخص كتابی نوشته و چون نظرات او در اواخر با نظراتش در ابتدا یا در اواسط فرق می‌كند این را یك نقطۀ ضعفی برای خودش تلقی می‌كند و آن را حذف می‌كند یااینكه مطالبی كه به نظر می‌رسد كه آن مطالب با مرامش چندان سازگار نیست آن مطالب در كتاب‌های او در چاپ‌های بعد حذف می‌شود كه این یك نوع سانسور خائنانه است كه به مخاطب القاء می‌كند این شخص همیشه از یك دید و از یك بینش علمی برخوردار بود درحالی‌كه انسان همیشه در حال حضیض و صعود است در حال استكمال است و باید مشخص بشود که این شخص در یك زمانی هم‌چنین تفكری داشته است ـ این را باید مردم بدانند ـ و بعد حالا انقلاب فكری برایش پیدا شده و رأی او عوض شده است.

اینكه ما به‌خاطر حفظ شخصیت او بیاییم و مطالبی را كه در قبل مخالف با مرام و مكتب و موجب انحطاط شخصیت اوست را از کتاب‌هایش حذف بكنیم این یك خیانت علمی است كه الآن به آن مبتلا هستند.

خب در اینجا مرحوم آخوند نظرش اول بر برائت است و بعداً نظرش دوباره به احتیاط برمی‌گردد. اگر در نظرتان باشد در همان‌جا مرحوم آخوند دلیلی كه آوردند این‌طور مطرح كردند كه وقتی علم اجمالی بر طرفین تعلق می‌گیرد هم حدوثاً و هم بقائاً علم اجمالی باید منجّزیت خودش را حفظ كند و منجّزیت علم اجمالی منوط به حضور طرفین یا اطراف علم اجمالی است فعلاً و بالفعل! اگر یكی از اطراف علم اجمالی مقدور برای مكلف نباشد آن علم اجمالی منجز نخواهد شد! مثلاً یكی از طرفین علم اجمالی ـ این إناء ـ در كنار ما حاضر باشد و طرف دیگر در یك قارّۀ دیگری باشد خب این مقدور نیست و تكلیف به امر غیر مقدور هم كه تعلق نمی‌گیرد.