جلسه ۴۲۸

پس حکم شارع به وجوب شرب این ماء باعث خروج أحد الإنائین از تحت علم اجمالی نیست بلکه برایش تکلیف جدایی است. همان‌طور که وجوب صلات ربطی به وجوب صوم ندارد و هرکدام به حال خودش است؛ وجوب صلات به‌جای خود و وجوب صوم هم به‌جای خود، شما که در روز ماه رمضان نماز می‌خوانید آیا موجب می‌شود بگویید که خدایا من چون نماز خواندم دیگر روزه نمی‌گیرم؟! می‌گوید که نماز به‌جای خود و روزه هم به‌جای خود! به‌خاطر نماز ثواب می‌گیری و به‌خاطر روزۀ نگرفته دوتا پس‌گردنی هم به تو می‌زنیم! هرکدام به‌جای خود. یا فرض کنید بگوید که خدایا من در ماه رمضان این‌قدر عطش و جوع و اینها بر من غلبه کرده است که دیگر نماز عصر را برای چه بخوانم؟! [خدا می‌گوید که] بسیار خوب چون روزه گرفتی به تو ثواب می‌دهیم و چون نماز ظهر و عصر را نخواندی عقابت می‌کنیم، هرکدام به جای خود! حکم وجوب شرب دواء چه ربطی به علم اجمالی دارد؟! چرا باعث خروج أحد الطرفین از تحت علم اجمالی بشود؟!

علم اجمالی به‌جای خودش محفوظ است و فعلاً موجب تنجّز تکلیف است، هنوز به فعلیت نرسیده است. حکم شارع بر وجوب به أحدهما تعلق می‌گیرد و اصلاً کاری به مبنای ما ندارد. اصلاً به اصل قضیه اشکال هست و اصلاً قوم در فهم اصل علم اجمالی دچار اشکال شدند که حکم شارع که بر وجوب شرب آمد است، هیچ تصرفی در علم اجمالی نمی‌کند و فقط شارع گفته است که این را بخور و ما گفتیم که حالا ما این را می‌خوریم و علم اجمالی منجّز هم در جای خودش محفوظ است و یک ساعت بعد، آن فعلیت پیدا می‌کند، خب چرا اضطرار باید موجب عدم احتیاط بشود؟! یک ساعت بعد می‌فهمم که یا اینکه من خوردم خمر بود یا اینکه در جلوی من است، وقتی که علم اجمالی فعلیت پیدا کرد خب من باید از این یکی اجتناب کنم. علم اجمالی الآن فعلیت پیدا کرده است و قبلاً اضطرار بود و فعلیت پیدا نکرده بود، الآن علم اجمالی فعلیت پیدا می‌کند. این اشکال اول بود که اشکال مهمی نسبت به مسئله است.