جلسه ۴۲۷

اشکالی که بر این مسئله وارد می‌شود این است که حکم به محبوبیت نسبت به این، او را از دایرۀ علم اجمالی واقعاً خارج نمی‌کند یعنی واقعاً داخل در تحت علم اجمالی هست اما صحبت در این است که شارع نسبت به این علم اجمالی چه حکمی دارد اما نه‌اینکه از تحت علم اجمالی خارج بشود! بالأخره إمّا هذا نجسٌ أو إمّا هذا نجسٌ این مسئله هست حالا می‌خواهد قبلاً این اضطرار تعلق بگیرد یا بعد از علم اجمالی اضطرار تعلق بگیرد علیٰ‌کلّ‌حال علم اجمالی، علم اجمالی است و در این شکی نیست و شارع نمی‌تواند این را بردارد.

حالا که این‌طور شد آن مضطرٌ إلیه در دایرۀ اضطرار معفوٌ عنه است؛ مشمول برای عفو شارع است نسبت به اقتحام در او، همان‌طور که در دایرۀ اضطرار یک امری که نجس هست و یک امری که حرام است عفو شارع نسبت به او تعلق می‌گیرد و این در دایرۀ اضطرار است لا مطلقاً إلی الأبد وقتی که رفع اضطرار می‌شود دوباره نهی شارع نسبت به او تعلق می‌گیرد و در دایرۀ غیر اضطرار فی نفس الوقت آن حکم شارع به‌جای خودش باقی است و فقط در دایرۀ اضطرار می‌توانید این را شرب کنید ولی دیگر در دایرۀ اضطرار نمی‌توانید با این وضو بگیرید چرا؟ چون وضو باید با آب قراح باشد نه با خمر! با خمر کسی نمی‌تواند وضو بگیرد! شارع می‌گوید که در آنجا تیمم کن.

پس این تبدّل مبغوضیت در یک موضوع به محبوبیت و حرمت به حلیت او را از تحت عنوان اوّلی که معنون به آن عنوان است خارج نمی‌کند بلکه خمر علیٰ‌کلّ‌حال خمر است و خمر حرام را شارع می‌گوید که شما شرب کن نه خمر حلال را؛ ما اصلاً خمر حلال نداریم! خمر نجس را شارع می‌گوید که شرب کن و در اینجا نجاست کَلا نجاست است در عالم اعتبار نه واقعاً، آن عالم اعتبار محدّد به اضطرار است. تا وقتی که اضطرار هست یعنی عنوان اضطرار نسبت به عین خارجی و نسبت به فعل خارجی محقق است احکام اضطرار هم بر آن بار می‌شود. اضطرار به شرب تعلق گرفته دیگر به وضو که تعلق نگرفته است! حکم شارع برای وضو جداست ﴿فَلَمۡ تَجِدُواْ مَآءٗ فَتَيَمَّمُوا﴾،¹ شما الآن در اینجا خمر دارید و اصلاً مسئلۀ علم اجمالی هم نیست اگر شما خمر داشته باشید آیا می‌توانید تحصیل طهارت کنید؟ نمی‌توانید. حالا فرض کنید اضطرار به این خمر تعلق گرفت اینکه دیگر تبدّل به وضو نمی‌شود ...