جلسه ۴۲۳

آنچه که شارع برای صلاة مدّنظر دارد نفس اتیان به اعمال عبادیه است منتها آن اتیان به اعمال عبادیه صور مختلفی به‌حسب اختلاف صورِ مکلف دارد؛ در حال صحت و عافیت یا در حال مرض، در حال حضور یا در حال سفر، در حال سلامت و امن یا در حال خوف، در حال غرق یا در حال غیر غرق، در هرکدام از اینها ما می‌بینیم که شارع مسئلۀ اضطرار را در اینجا مدّنظر قرار نداده است. اختلاف کیفیت مکلف را در ظروف مختلفه منشأ برای اختلاف صور صلاتیه قرار داده است؛ در حال حضور باید صلاة را تامّاً و تماماً قرائت و اتیان کند، در حال سفر وقتی که این مکلف به حالت سفر اتصاف پیدا می‌کند باید صلاة را قصراً اتیان بکند، در حال صحت و سلامت باید صلاة را قائماً اتیان کند، در حال مرض باید صلاة را مستلقیاً اتیان کند، در حال عدم خوف از ماء صلاة با طهارت مائیه، در حال خوف از ماء صلاة با طهارت ترابیه، در حال عادی اربع رکعات به این کیفیت، در حال خوف و مطارده به کیفیت دیگر و همین‌طور در حال غرق که فقط یک الله اکبر است!

بیان علت تشریع نماز در حال غرق

پس معلوم می‌شود که شارع در مسئلۀ صلاة اضطرار و عدم اضطرار را مدّنظر قرار نداده است بلکه صور مکلف را در حالات مختلف، موضوع برای اختلاف در صلاة قرار داده است. پس حقیقت صلاة در همۀ این صور واحد است و ثواب مترتب بر اینها در همۀ همه واحد است یعنی به همان اندازه که شارع بر صلاة اربع رکعات ظهر یک میزانی از ثواب را متعلق کرده است همان چهار تکبیری که در حال غرق است همان ثواب را بر این مترتب کرده است حتی اگر چهار تکبیر هم نمی‌تواند یک تکبیر کفایت می‌کند و برود زیر آب و الفاتحه مع‌ الصلوات! شارع می‌گوید که آنجا هم باید نمازت را بخوانی و بعد بروی پایین! دست و پایت را گم نکن، همان موقع هم به یاد من باش و نمازت را آنجا بخوان بعد غرق شو!