جلسه ۴۲۲

پس بر خود اکل میته یک چیزی مترتب نیست که اکل میته از نظر شارع جلوی موت را می‌گیرد، نه! اکل میته جلوی موت را نمی‌گیرد بلکه اکل شیء جلوی موت را می‌گیرد منتها الآن چون این چیزی در صندوقش غیر از میته ندارد، این در اینجا مانع [موت] هست نه‌اینکه بر این عنوان جلوگیری از موت در اینجا هست والاّ حکم اوّلی برای او می‌شود. مثل صلاة که الآن دو موضوع دارد؛ صلاة به‌عنوان أنَّه فی الحضر صلاة به‌عنوان أنَّه فی السفر. شرب خمر دو موضوع داشت؛ یکی شرب خمر بِما أنَّه فی هذه الحالة و دیگری شرب خمر بِما أنَّه فی هذه الحالة و ‌فی هذه الحالة حرام و فی هذه الحالة حلال نه این‌طور نیست.

بله، اگر فرض کنید دوایی به‌عنوان شرب خمر وجود نداشته باشد الاّ در شرب خمر، این موضوع داخل در موضوعاتی است که دارای موضوعات به‌ عناوین متفاوته است و به‌ عناوین مختلفه درمی‌آید. ممکن است یک موضوعی در دو شرط به دو عنوان معنون بشود و هرکدام به این دو عنوان خودشان متعلق برای حکم بشوند؛ فرض کنید یک نفر عالم است به‌عنوان عالم بودن واجب الإکرام است در جایی که مولا می‌گوید: أکرم العلماء ولی به یک عنوان دیگر چون شارب خمر است مولا اگر بگوید: لا تکرم الخمّارین این در تحت آن مسئله قرار می‌گیرد. در آنجایی که می‌گوید: أکرم العلماء باید اکرامش کرد، در جایی که مجلس، مجلس علما است در جایی که فرض کنید افراد عادی هستند نه علما و خمّار را استثناء می‌زند این در آن مجلس نباید اکرام بشود زیرا دو عنوان دارد و معنون به دو عنوان است.

در بعضی از موارد ما می‌بینیم که احکام این شیء معنون به دو عنوان نیست و یک عنوان بیشتر ندارد ولی در مورد اضطرار ممکن است مفید باشد مثل دوایی که انسان برای سینه می‌خورد که در آن الکل هست. این الآن نه‌اینکه مسئلۀ اضطرار هست یعنی در اینجا مسئلۀ خمر و الکل این نیست که چون در اینجا مضطر است در اینجا اشکال ندارد بلکه در اینجا عنوان تغییر پیدا می‌کند.