جلسه ۴۱۹

من‌باب‌مثال شارع اصلاً اجتنب عن الخمر را ندارد، شارع اصلاً مِن أول الأمر بیاید بگوید که هذا الإنائین و هذا الإنائین أحدهما حرامٌ لا بِأن یکون تحت عنوان الخمریة أو عنوان الدمویة أو عنوان البولیة أو عنوان الآخر، لا هذا حرامٌ بأیِّ عنوانٍ بدون هیچ عنوانی! چطور شارع یک هم‌چنین حرفی را بزند و بگوید که أحدهما حرامٌ بدون اینکه خمر باشد بول باشد دم باشد غصب باشد سایر چیزها باشد هرچه باشد؟! الآن این قضیه قضیةٌ شخصیةٌ خارجیةٌ، قضیۀ اجتنب عن الخمر قضیۀ شخصیۀ خارجیه نیست بلکه قضیۀ طبیعیه است منتها به‌عنوان أنَّه فی الخارج اما در علم اجمالی قضیه‌اش مثل قضیۀ شخصیه است یعنی علم اجمالی به أحدهمای خارجی تعلق گرفته است و وقتی که به أحدهمای خارجی تعلق بگیرد بنابراین أحدهما مِن أول الأمر یُحکم علیه بِالحرمة و إذا کان العلم الإجمالی منجّزاً فَیجبُ الحکم بِالاجتناب عن کلیهما معاً این حکم اوّلی است حالا اضطرار می‌آید بِأحدهما تعلق می‌گیرد آیا اضطرار یک واحد شخصیه را از تحت علم اجمالی خارج می‌کند به‌عنوان أنَّه مضطرٌ؟! نه، چون اضطرار که به این تعلق نگرفته است. آیا اضطرار این واحد شخصی را به‌عنوان أنَّه مضطر إلیه از تحت علم اجمالی خارج می‌کند؟! نه‌خیر به أحدهمای مردد تعلق گرفته است نه به أحدهمای معیّن، درحالی‌که علم اجمالی به کلیهما تعلق می‌گیرد یعنی کلیهما را از تحت آن حکم به حلیت ابتدائیه که آن حلیت ابتدائیه حاکم بر همۀ اشیاء ‌است به‌عنوان اوّلی خارج می کند. لولا تعلق علم اجمالی یُحکَم علیه بِالحلیة بِعنوانِ الأوّلی و یُحکم علیه بِالحلیة بِعنوان الأوّلی و بعد طروّ علم اجمالی این حکم اوّلی به‌واسطۀ علم اجمالی منتفی می‌شود. چه در اینجا باقی می‌ماند؟! اجتناب، یُحکم علیه ...، اضطرار هم هیچ‌کدام از طرفین را از تحت علم اجمالی خارج نمی‌کند. بله، اضطرار بِأحدهما نه اضطرار به واحد مشخص.

اضطرار مؤمّن از عقاب در مقام تعقّل و در مقام تکلیف، درصورت اتیان بِأحدهما