جلسه ۴۱۱

استاد: حکم واحد هست و این مسئله به‌جای خودش است یعنی یک جعل است و فرق نمی‌کند ولی در اینجا مسئلۀ اضطرار با غیر اضطرار فرقی ندارد. شارع این‌طور می‌گوید که الخمرُ حرامٌ إذا کان موجوداً، الخمرُ حرامٌ إذا لا یکون مُضطراً، یعنی شارع در مقام جعل اینها را نمی‌گوید. شارع یک چیز می‌گوید، می‌گوید که الخمرُ حرامٌ این یک مطلب است ولی از آن‌طرف می‌گوید که الاضطرارُ تبیحُ المَحذورات إذا لم یُبتَلِ لَم یَتعلق به التکلیف بعد ما این سه را باهم جمع می‌کنیم و یک حکم درمی‌آوریم و آن این است که در مقام جعل، حکم تعلق به موضوع دارد و از آن‌طرف در مقام فعلیت نیازی به وجود خارجی و قدرت و عدم اضطرار دارد و این را دیگر خودمان حکم واحد تلقی می‌کنیم نه‌اینکه مثل مرحوم آخوند بگوییم که در مقام جعل، اضطرار دخیل است ولی وجود خارجی دیگر دخیل نیست، نمی‌توانیم این‌طور بگوییم. اگر اضطرار در مقام جعل دخیل است پس وجود خارجی هم باید دخیل باشد درحالی‌که وجود خارجی دخیل نیست. بله! اگر در مقام فعلیتِ تکلیف، تکلیف فعلی بشود آن‌ هم به وجود خارجی احتیاج دارد و هم به عدم اضطرار احتیاج دارد بنابراین هیچ تفاوتی بین اضطرار و وجود خارجی موضوع در مقام ابتلاء نیست.

اللهم صل علی محمد و آل محمد