جلسه ۴۰۷

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

اشکالی که بر کلام مرحوم آخوند شده است جلسۀ گذشته بالنسبه به موعد تعیین و تخییری که ایشان بین اضطرار به معیّن و اضطرار به غیر معیّن فرق گذاشته بودند عرض شد. البته شاید همین اشکال هم موجب شده است که ایشان در کفایه دیگر بین این دو تفاوت نگذاشتند و اضطرار به معیّن و غیر معیّن را مشمول قاعدۀ برائت و انحلال علم اجمالی می‌دانند. اشکالی که باز نسبت به مرحوم آخوند در مورد امتیاز بین تعیّن و غیر تعیّن به‌نظر می‌رسد این است که درصورت اضطرار به غیر متعین مانند صوم یَومُ الخَمیس أو یَومُ الجُمعة، اگر منظور شارع اباحۀ بر افطار است دراین‌صورت مسئله خالی از این نیست که یا نیّت او به یَومُ الخَمیس تعلق می‌گیرد یا به یوم الجمعه، اگر نیّت او به یوم الخمیس تعلق گرفت نفس تعلق به یَومُ الخَمیس یَسیرُ مُتَعیّناً و دیگر ممکن است که همان یَومُ الخَمیس مورد برای تعلق تکلیف باشد.

بنابراین به نفس تعلق نیّت بر یَومُ الخَمیس، یَومُ الخَمیس اختیاراً از تحت تکلیف خارج می‌شود یعنی با اجازه و اختیار شارع از تحت تکلیف خارج می‌شود و این اختیار و اجازه، اختیار و اجازۀ تکوینی است یعنی فرق نمی‌کند که شارع بگوید که شما متعیناً در یَومُ الخَمیس افطار کن یااینکه بگوید که اختیار در افطار و عدم افطار یَومُ الخَمیس با خود مکلف است، از این نقطه‌نظر هیچ تفاوتی ندارد و مکلف أحدهما را انتخاب می‌کند.

ما در همان زمان سابق در مجلسی در یکی از همین بیوت آقایان بودیم، خدا رحمت کند آقای مدرس افغانی و چند نفر دیگر هم آمده بودند و شیخ جواد مغنیه هم در آن مجلس بود. یک نفر از آقایان آمد و سؤالی در آنجا مطرح کرد که اگر شخصی به سفر برود و وارد آن بلد که می‌شود شک دارد در قصد عشرة ‌أیام یا اقل به عشرة أیام، اگر قصد به عشرة ایام کند طبعاً صلات ظهر او فوت می‌شود چون فقط وقت برای عصر باقی می‌ماند و وقت اختصاصی برای عصر است و اگر قصد عشرة أیام نکند می‌تواند هردو صلات ظهر و عصر را قصراً اتیان کند.