جلسه ۳۹۳

بنابراین آیا حکمی که شارع روی عُنوانَین کرده است با ازبین رفتن یکی از این دوتا، آن عنوان ازبین می‌رود یا نمی‌رود؟! ازبین نمی‌رود و به حال خودش باقی است. حالا برفرض اصلاً شارع نگفته است و اصلاً بنده این را دور می‌ریزم و وقتی دور ریختم داخل زمین رفت و یک مشت هم خاک ریختم و این کاملاً مخفی شد، باز اجتَنب عَن الخَمر به حال خودش باقی است إمّا هذا خمرٌ و إمّا اینکه داخل زمین رفته است، اینکه داخل زمین رفته است را تو نمی‌توانی بخوری اما این را که می‌توانی نخوری.

تلمیذ: مورد اعتبار نیست.

استاد: نباشد.

تلمیذ: در جایی که مورد اعتبار نباشد نهی تعلق نمی‌گیرد.

استاد: بنده تابه‌حال از موش و گربه و ... [حرف می‌زدم]؟! جان دلم بنده به شما عرض کردم که حکم شارع روی عنوان رفته و روی دو فرد نرفته است، آقایان علم اجمالی را مترتب بر فَردَین کرده‌اند که به این اشکال افتاده‌اند، گفته‌اند چون دو فرد موجود است ...، خیال کرده‌اند علم اجمالی هم مثل احکام شخصیه است، چطور که در احکام عینییۀ خارجیه [این‌طور است که] اگر مولا گفت که أکرم زیداً و فردا زید مُرد حکم هم منتفی می‌شود. چرا؟ چون حکم روی زید کلی و عالم نرفته است. اگر می‌گفت که أکرم العالم و بعد شما زید را پیدا کردید و خب این زید مرد، خب عمرو هم عالم است و آن جای او را می‌گیرد ولی وقتی که مولا می‌گوید که أکرم زیداً این زید خاص، فردا زید بمیرد دیگر موضوع منتفی می‌شود.

اینها خیال کرده‌اند که علم اجمالی ترتب بر طرفین دارد یعنی چون دو طرف الآن هست، این علم اجمالی به دو طرف تعلق گرفته است، گفته است که وقتی یک طرف نباشد علم اجمالی دیگر موضوع ندارد. وقتی که یک طرف نیست، علم اجمالی که به این فرد تعلق نمی‌گیرد. علم اجمالی در صورتی منجّز است که طرفین او که موضوع برای محقق علم اجمالی هستند موجود باشد، وقتی نباشد یک طرف است و یک طرف علم اجمالی ندارد و این شکّ بدوی می‌شود.