جلسه ۳۹۳

استاد: برای بنده است؟!

تلمیذ: بله!

استاد: آب آن چطور؟ آب آن را هم که می‌شود بخوریم!

تلمیذ: ضرورت و اضطرار است ...

استاد: حالا اینکه نیست یا این‌هم هست؟ خوب حالا بحث راجع به این [نکنیم].

تلمیذ: تازه زوج معلوم شد.

استاد: وقتی که شارع می‌گوید که السرقةُ حرامٌ، نفس عمل خارجی مورد لحاظ است ولی حکم روی این عمل نیامده است و حکم روی عنوان رفته است. این نکته‌ای است که باید دقت کنیم تا رمز اختلاف بین مرحوم آخوند و مرحوم شیخ را متوجه بشویم که هردو در این قضیه دچار خلط شده‌اند، شارع می‌گوید که الخمرُ حرامٌ، سواءٌ الخمر وُجِدَ فی القم أو فی الطهران أو فی الإمریکا أو فی سایر البلاد. الخمر حرامٌ سواءً این خمر در میان کوه باشد یا در میان زجاج باشد یا در میان کأس باشد یا در میان دریا باشد، هرچه که می‌خواهد باشد روی عنوان رفته است و وقتی که روی عنوان رفته است، در مانحن‌فیه که حکم به‌واسطۀ علم اجمالی روی إنائین مشتبهین می‌آید، آیا روی شخص إنائین رفته است یا روی عنوان کلی که این إنائین مصداق آن است؟!

حکم روی عنوان کلی رفته است؛ الخمرُ حرامٌ. حالا که الخمرُ حرامٌ، ما در اینجا نگاه می‌کنیم و می‌بینیم که أحدهما خمرٌ، نه‌اینکه شارع از اول حکم را روی این دوتا برده و گفته است که یکی از این دو حرام است که در اینجا این شبهه پیش بیاید که وقتی حکم تفصیلی می‌آید و این را از دایرۀ علم اجمالی بیرون می‌برد، دیگر اینجا حکم بدون موضوع می‌شود و موضوع ندارد. ما گفتیم که علم اجمالی دائر مدار موضوع آن است و موضوعش همان اطراف است و اینها تصور کرده‌اند که وقتی که حکم روی این إنائین آمده است، روی دو شخص إناء آمده است درحالی‌که حکم روی إنائین نیامده است و حکم روی عنوان کلی رفته است و این دو إناء دو مصداق از آن عنوان کلی است؛ أحدُ العنوانَین مائیت و حلیت است و أحدُ العنوانَین خمریت و حرمت و اجتناب است. این دو اناء کلی که در مافوق قرار گرفته‌اند پایین می‌آیند و به این دوتا می‌رسند و این دو هم مصداق خمریت و هم مصداق مائیت می‌شوند.