جلسه ۳۸۹

همان بحث اباحه و حظری که خیلی از اصولیین ذکر می‌کنند که آیا اصل اوّلی اباحه است یا حظر است؟! مرحوم میرزای قمی در اینجا قائل به اصل اوّلی اباحه در کل اشیاء می‌شود.¹ حالا آنچه که موجب احتراز و اجتناب و عدم عمل به این اصل اوّلی است عبارت از مخالفت شارع است که انسان این دایرۀ عمل را به‌نحوی جلو بیاورد تا حدّی که مخالفت با حکم شارع نشود. پس مخالفت با حکم شارع به‌عنوان استثناء بعد از جواز تناول در اصل اباحه مطرح است نه اصالة الحظر! یعنی وقتی که ما قائل به اصالت اباحه در کل اشیاء شدیم پس از این قول به اصل اباحه مسئله‌ای که در اینجا مطرح است عبارت از حرمت مخالفت قطعیه است؛ یَجوز علیک التناولُ ما لم یَصل إلی مخالفة الشارع!

خب حالا در مانحن‌فیه در إنائین مشتبهین در اطراف علم اجمالی، اصل اوّلی چیست؟! جواز تناول کِلا الإنائین است ما لم یَصل إلی مخالفة الشارع، مخالفت شارع چه موقع محقق می‌شود؟! وقتی که کِلا الإنائین تناول بشود اما اگر واحدی از إنائین تناول شد آیا مخالفت با شارع محقق است یا نه؟ هنوز محقق نیست. مخالفت با شارع وقتی محقق است که کِلا الإنائین تناول بشود. بعد از آن اصل اولّی و بعد از آن اصالت اباحه؛ یعنی براساس اصالت اباحه ادلۀ اجمالی اثبات مخالفت ظاهریۀ قطعیه را می‌کنند، این اصل اباحه تا جایی است که موجب مخالفت قطعیه نشود اما اگر موجب مخالفت قطعیه شد اصالت اباحه متروک می‌شود. بنابراین اگر مکلف بیاید أحد الإنائین را تناول بکند مخالفت قطعیه برایش پیدا شده یا نشده؟! نشده، پس اشکال ندارد. دیگر معترض در اینجا نمی‌تواند بیاید اعتراض بکند و وجوب موافقت قطعیه را در اینجا بیاورد. چرا؟ چون قائلین به اصالت اباحه اصل اوّلی را براساس اصل اباحه و جواز تناول قرار داده‌اند. بحث، بحث موافقت قطعیه نیست. آنچه که در مقابل اصل اباحه می‌آید حرمت است نه وجوب موافقت. حرمت مخالفت درقبال این قرار می‌گیرد. می‌گوید: مرز اصالت اباحه تا جایی است که مخالفت شارع محسوب نشود و چه موقع مخالفت محسوب می‌شود؟! وقتی که کِلا الإنائین باشد اما وقتی که أحد الإنائین شد مخالفت محسوب نمی‌شود. چه کسی گفته که مخالفت است؟!