جلسه ۳۸۸

اینجاست که این مطلبی را که بسیاری از اصولییّن معترض شده‌اند ـ البته خیلی‌ها ـ که نفس مقدمۀ علمیۀ برای وقوع در حرام، حرام است این محلّ اشکال است. مقدمۀ علمیه موجب اشکال نیست بلکه آن مقدمۀ علمیه‌ای موجب اشکال است که نفس مقدمه موصل إلی الحرام باشد درحالی‌که مقدمه، موصل إلی الحرام نیست چون مقدمه در اینجا منقسم به اتیان به إنائین منفصلین است.

بنابراین اتیان بِأحدهما دون اُخریٰ موجب وقوع در حرام نیست قطعاً، نه موجب وقوع در حرام است و نه موجب مقدمۀ علمیه است موجب علم است. اتیان أحدهما و اتیان ثانی باز موجب وقوع در حرام نیست قطعاً، لعلّ اینکه این ثانی حرام نباشد! بله، ثانی موجب حصول علم است. خب ثانی موجب حصول علم باشد، اینکه حرام نیست.

تلمیذ: آنجا علم اجمالی ما منحل به علم تفصیلی شد؟!

استاد: اتیان إنائین منجر به علم تفصیلی می‌شود نه قبل از اتیان، قبل از اتیان إنائین الآن علم تفصیلی برای ما حاصل نشد، أحد الإنائین را شرب و تناول کردیم آیا برای ما علم تفصیلی حاصل می‌شود؟! نه‌خیر، سراغ دومی آمدیم و در دومی شک داریم که آیا دومی حرام است یا نه، ادلۀ حلّ می‌گویند: «کُلُّ شیءٍ هو لک حلالٌ حَتَّی تَعلَمُ أنّهُ حَرامٌ بِعَینِهِ» کجای از این إناء و چه چیزی در این اناء هست که از شامل بودن ادلۀ حل نسبت به این مانع شود؟! آیا میعانش است؟! خب میعانش که چیزی نیست. سفیدی و وزنش است؟! اینها که چیزی نیست. چه عنوانی از آن بر این إناء ثانی مترتّب است که با وجود آن عنوان نسبت به ادلۀ حلّ صارفیّت دارد و ادلۀ حلّ شامل مانحن‌فیه نمی‌شود، آن عنوانی که عارض بر این است چه چیز است؟! هیچ‌چیز، ما عنوانی نداریم. ماء است یا یک مایع است که بو می‌کنیم می‌بینیم که هیچ بو هم نمی‌دهد مزه‌اش هم هیچ مزه‌ای نمی‌دهد.

حالا فرض کنید که یک خمری بوده که بویش را گرفته‌اند مزه‌اش را گرفته‌اند و فقط آن حالت شنگولی‌اش باقی مانده است ـ یک قضیه‌ای برای قزوینی‌ها هست که می‌گویند: در زمان مشروطه که سراغ یکی آمده بودند و... خلاصه داستانش مفصّل است حالا إن‌شاءالله بعداً خدمتتان عرض می‌شود ـ خلاصه این یک مایعی هست در اینجا که ما هرچه بو می‌کنیم می‌بینیم نه بوی خمر نمی‌دهد، مزه می‌کنیم مزۀ خمر ندارد ـ البته بنده تابه‌حال به حال مزه نکرده‌ام! هرکسی هست که مزه کرده بگوید! مسئله‌ای نیست از اینجا بیرون نمی‌رود إن‌شاءالله! المجالسُ بالأمانة! ـ مزۀ آب عادی دارد، چه مانعی در اینجا در مشمولیت ادلۀ حلّ هست؟! هیچ، بله! وقتی ما این را تناول کردیم علم تفصیلی پیدا می‌کنیم بر اینکه خمر را تناول کردیم.