جلسه ۳۸۸

وقتی که یکی از إنائین یا ثلاثة إناء را تناول کرد، مقدمۀ علمیه که برای او حاصل نمی‌شود. حالا یکی را تناول کرد و دومی را اگر بخواهد تناول کند آن حرمت انجام شده است. آیا با خوردن دومی حرمت حاصل می‌شود یا با خوردن دومی علم به حرام حاصل می‌شود؟! خیلی فرق است! ببینید با خوردن و با اتیان طرف دیگر از علم اجمالی، علم به اتیان حرام حاصل می‌شود! علم به اتیان حرام که حرام نیست! مقدمۀ موصلۀ برای اتیان حرام در جایی است که نفس مقدمه، خود موصل به حرام باشد، نه اینکه شخص بعد از اتیان مقدمه علم پیدا کند که حرام حاصل شده است. فرض کنید که اگر شخصی نسیاناً یک چیز حرام بخورد این علم پیدا می‌کند که خمر را خورده است یقین دارد درحالی‌که بر علمش حرمت مترتّب نیست چون نسیان بوده است.

حرمت مقدمۀ علمیۀ موصل إلی الحرام

شارع مقدمۀ علمیه را به‌جهت حصول علم محرّم نکرده است، مقدمۀ علمیه اگر حرمت داشته باشد به‌جهت موصل إلی الحرام است، به‌جهت این است و برای این حرمت دارد. حالا اگر این مقدمه به این نحو انجام بگیرد که انسان یکی از اطراف علم اجمالی را اتیان کند، وقتی یکی را اتیان کرد این مقدمۀ به حرام نیست. حالا وقتی که یکی را اتیان کرد در دومی آیا یقین دارد بر اینکه اتیان به ثانی إنائین موجب حرمت است یا نه؟! لعل اینکه اوّلی حرام بود، پس به این که یقین نداریم. اگر یقین داشته باشیم که اتیان به ثانی إنائین موجب وقوع در حرام است. خب اتیان ثانی إنائین از باب مقدمه حرام می‌شود ولی در اینجا اتیان ثانی إنائین موجب وقوع در حرام نیست اتیان ثانی إنائین موجب علم به شرب خمر است و اینکه حرام نیست. اگر من ثانی إنائین را اتیان بکنم علم به شرب خمر برای من حاصل می‌شود که أحدهما خمر بوده است. چه کسی گفته حرام است؟! چه کسی گفته حرام است که من آن ثانی از إنائین را اتیان بکنم؟! ثانی از إنائین لعلّ اینکه ماء باشد و اوّلی خمر باشد، لعلّ اینکه ثانی إنائین خمر باشد و اوّلی ماء باشد! چرا ما از اوّلی جلوگیری کنیم؟! چرا بگوییم که آب نخوریم؟!