جلسه ۳۸۴

الآن یک قضیه‌ای یادم آمد. خدا مرحوم آقای حلبی را رحمت کند، یک وقت ما با مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالیٰ علیه ـ به دیدن مرحوم آقای حلبی رفته بودیم. ایشان از سفر حج برگشته بود، آن‌طور که از صحبتش برمی‌آمد ظاهراً ایشان هر سال به‌عنوان روحانی می‌رفت. در آنجا صحبت راجع به مدینه‌بعد یا مدینه‌قبل شد که مدینه‌بعد در حج رجحان دارد یا مدینه‌قبل رجحان دارد؟ عده‌ای هم در آنجا نشسته بودند من دیدم ایشان استدلال می‌کند بر رجحان به مدینۀ بعد به اینکه اولاً این منطبق با روایات است:

عن زُرارةَ عَن أبی‌جعفرٍ علیه السّلامُ قال: إنَّما أُمِر النّاسُ أن یأتوا هذه الأحجارَ فیَطوفوا بِها ثمَّ یَأتونا فیُخبِرونا بِولایَتِهم و یَعرِضوا عَلَینا نَصرَهُم.¹

این روایت، روایت صحیح السند است و از امام باقر علیه‌السّلام است و این حکایت از این می‌کند که زیارت معصوم در مدینه باید بعد از حج باشد. باید یعنی رجحان تأخر از زیارت بیت الله را دارد. خب این یک مطلب است.

ولی نکتۀ دیگر که در کلام ایشان بود این بود که حج واجب است و زیارت ائمه علیهم‌السّلام و پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم مستحب است و واجب بر مستحب تقدّم طبعی دارد و لذا اول حج را باید انجام داد و بعد مدینه رفت! اینجا دیگر ایشان جفنگ گفت! خلاصه ظاهراً می‌فرمایند! چرا؟! چون حج که بر مستحب وجوب تقدّم طبعی دارد در ظرف تحقق واجب است. بحث در ظرف تحقق واجب که نیست، اگر زمانِ وجوبِ واجب، حالّ شده باشد و واجب از مرتبۀ تنجّز گذشته و به وجوب خود فعلیت پیدا کرده باشد و دَوَران بین مستحب و واجب است زیارت بیت الله یا زیارت امام رضا؟! خب قطعاً زیارت بیت الله در آنجا مقدّم است چون وجوبش وجوب حالّ شده و تقدّم واجب بر مستحب تقدّم طبعی است. اما اگر در ظرف واجب نباشد، چه ربطی دارد؟! فرض کنید الآن نه موقع حج است نه موقع چیز دیگر، خب زیارت امام رضا علیه‌السّلام به رجحان خودش باقی می‌ماند و به فضیلت خودش باقی می‌ماند و حج هم حالا در وقت خودش.