جلسه ۳۸۱

آنچه که در اینجا هست در وجه ثانی یعنی در قسم ثانی در لزوم احتیاط، تعارض اصول عملیه است یعنی در بحث احتیاط، تعارض اصول عملیه موجب لزوم احتیاط در اطراف است. چرا؟ چون اصول عملیه یا قائل به شمول جمیع اطراف علم اجمالی است که خب این دیگر در اینجا قطعاً مخالفت قطعیه لازم می‌آید. وقتی که در اطراف علم اجمالی فرض کنید که در دوران امر بین صلاة جمعه و صلاة ظهر این حکم به عدم وجوب صلاة جمعه و عدم صلاة ظهر بدهیم خب این قطعاً مخالفت عملیه است چون أحدهما واجبٌ. پس در اینجا در مورد اطراف علم اجمالی اینها با همدیگر تعارض می‌کنند یعنی جریان اصل در صلاة جمعه با جریان اصل در صلاة ظهر اینها باهم تعارض می‌کنند و عمل به هردو موجب مخالفت عملیه است و ترک هردو موجب اتیان به اطراف علم اجمالی است. پس در اینجا شمول آن نسبت به اطراف علم اجمالی، اشکال مخالفت عملیه لازم می‌آید!

و اما اگر بگوییم که ادله و اصول عملیه به أحدهمای معیّن نظر دارد، همان‌طور که مرحوم شیخ در اینجا در توضیح مسئله می‌فرماید به أحدهمای معیّن هذا الإناء المعیّن، یعنی لا تَشرب الخمر شامل این إناء معیّن است و شامل این نمی‌شود، خب دلیل بر این است که این تعیّن از کجا آمده است؟! از کجا اصول عملیه شامل إناء معیّن دون الآخر می‌شوند؟! شمول اصول عملیّه به إناء معیّن دون دیگری ترجیح بلامرجح است و چون ترجیح بلامرجح باطل است بنابراین شمول اصول عملیه نسبت به این‌طرف با شمول اصول عملیه نسبت به آن‌طرف سیّان است و هیچ تفاوتی نمی‌کند. اگر هردوی اینها را شامل بشود، مثل شبهۀ اول می‌شود. پس أحدهمای معیّن شامل نمی‌شود که بگوییم: این معیّن، این به‌خصوص، این مورد به خصوص از أحدهما. یا صلاة جمعه؛ اصول عملیه در مورد صلاة جمعه حکم به برائت می‌کنند خب در مورد صلاة ظهر هم حکم به برائت می‌کنند و این ترجیح بلامرجح است. چه ترجیحی وجود دارد؟!