جلسه ۳۷۸

مثلاً در شبهات غیر محصوره می‌گویند که علم اجمالی منجّز نیست. مگر می‌شود در یک قطیع غنم پانصدتایی که یک غنم موطوئه است، از کل این پانصد غنم انسان پرهیز کند؟! اصلاً امکانش نیست. یااینکه فرض کنید حیاط دارالشفاء که چند متر در چند متر است و ده‌ها متر طول در عرض دارد، شما یک نقطه به اندازۀ چند سانت می‌دانید که نجس است حالا به‌خاطر آن تنجّسی که آن یک نقطه دارد از تمام این صحن و حیاط از آن اول تا آخر اجتناب کنید؟!

عدم بازگشت تنجّز و عدم تنجّز در علم اجمالی به بعث و زجر در نفس ولوی

این شبهات، شبهات غیر محصوره است پس تنجّز و عدم تنجّز در علم اجمالی به بعث و زجر در نفس ولوی برنمی‌گردد، به او ارتباط ندارد. بالأخره اجتناب از نجس واجب است و امام علیه‌السّلام نیامده بگوید که از نجس اجتناب کن مگر در شبهۀ غیر محصوره! امام چنین حرفی نزده است! امام علیه‌السّلام می‌فرمایند که باید از نجس اجتناب کرد! اما خود انسان و خود عقل این را می‌فهمد که موردی را که امام علیه‌السّلام فرموده است این مورد نیست. این دیگر تشخیصش با انسان است. آن موردی را که امام می‌فرماید: «اجتناب کن»، آن مربوط به شبهات محصوره می‌شود مثل ثوبین که أحدهما متنجّس است و یحرم فیه الصلاة در آنجا اجتناب لازم است اما در میان هزارتا ثوب یک ثوب متنجّس هست و آب هم نیست حالا بگوییم که از هزارتا ثوب باید اجتناب کرد به‌خاطر این ثوبی که متنجّس است؟! یااینکه فرض کنید انسان با دو ثوب نماز بخواند تااینکه بداند یکی درست است، نه، یک هم‌چنین حرفی نیست یعنی خود عرف و خود عقل به‌واسطۀ تضییق و به‌واسطۀ علم و به‌واسطۀ ادراک مسئلۀ تضییق و توسعه، موضوع برای احتراز را از کلام امام استنباط می‌کند و متوجه می‌شود امام علیه‌السّلام که فرمودند: اجتنب عن النجس این مورد نیست بلکه مواردی است که مورد، مورد مشخص باشد.