جلسه ۳۶۱

تلمیذ: خودشان که ادعای اجماع زیاد داده‌اند!

استاد: بله، در هرچه وارد می‌شود می‌گوید که اجماعی است. بعد آن‌وقت یکی‌یکی را نقل می‌کند که ابن عقیل این است و آن این است و... مثل صاحب جواهر که اول در قضیۀ طهارت می‌گوید که طهارت انسان اصلاً اجماعی است و شعار شیعه است و یُعرَف المخالف بِهذا ولی بعد یکی‌یکی نقل می‌کند که شیخ مفید در غنیه خلاف گفته است و ابن عقیل هم آن را گفته است و آن یکی هم اعتناء نیست و...¹ آدم نگاه کند می‌کند می‌گوید که پس این ادعای اجماع چه شد؟! این ادعای اجماعی که اول می‌کردید چه شد؟! این یک چیز کشکی بوده است! آن اول که تو نمی‌آیی نظر مخالفین را نقل بکنی. اول ادعای اجماع می‌کنی بعد یکی‌یکی می‌آیی می‌گویی [نظر مخالفین این است].

پس این مسئلۀ لطف در اجماع را ما اصلاً نفهمیدیم که این لطف به کجای قضیه می‌خورد؟! اگر مسئلۀ لطف مسئلۀ تکوینی است پس چرا قول مخالف وجود دارد؟! و اگر مسئلۀ تشریعی است که همین که افراد زیاد فتوای بر این مسئله دادند، اگر این مسئله مورد نظر امام هست لعلّ اینکه فتوای مخالف مورد نظر امام باشد و چه کسی گفته است که حتماً تمام فقهاء در این وقت فتوای آنها صحیح است و اعتقاد آنها درست است؟! نه این‌طوری نیست؛ این‌طوری نیست. کثرت فتوای فقهاء دلیل بر صحت فتوا باشد. فقهائی که بر یک مَنهج و بر یک ممشیٰ فتوا می‌دهند فتوای آنها به یک کیفیت خواهد بود. لَعَلّ اینکه فقیه اعلم بیاید با توجه به بصیرت بیشتر، فتوای مخالف بدهد، فتوای خلاف بدهد.

این مسئلۀ لطف هم مشخص نشد که به کجای قضیۀ اجماع می‌خورد. اینکه در اجماع لطف است، کجاست؟! از آن‌طرف اصلاً ما تا الآن پیدا نکردیم زماننا هذا که غیر از ضروریات دین، اجماعی محقق باشد و آن اجماع بدون دلیل باشد. ما پیدا نکردیم! یک چیزی ضروری دین است، یک وقتی هم بحث، بحث اجماع است.