جلسه ۳۵۹

درحالی‌که داریم: «فإنَّ الله تبارك و تعالى لَم یَخلُق خَلقاً أنجَسَ مِنَ الكَلبِ و إنَّ النّاصِبَ لنا أهلَ البَیتِ لَأنجَسُ مِنه‌»¹ این «أنجسُ من الکَلب» را می‌گیرند و این را نمی‌فهمند! «أنجسُ من الکَلب» نجاست و قذارت باطنی است نه‌اینکه قذرات ظاهری باشد. آن‌وقت جمع بین روایات و کیفیت استفاده از یک روایت [نیاز به تضلّع دارد].

مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ راجع به مرحوم حاج آقا شیخ حسین حلی می‌فرمودند که ایشان خیلی متضلّع بود و خیلی در فهم روایت فهیم بود. می‌گفتند که در بحث تجارت برای یک موضوعی که می‌گفتند که ما بحث خیار معاملات می‌خواندیم، ایشان در خیارات از نکاح یک روایت [به‌عنوان] دلیل بر یکی از مباحث خیارات آورده بودند. این معلوم است که این شخص [شخص فهیمی بوده است]. حُسن قضیه این است؛ روایت، روایت واحد است و کلام امام واحد است منتها در موضوعات مختلف مطرح می‌شود. فهمیدن مفاد کلام امام [اهمیت دارد] حالا کاری به موضوع ندارد. یک فقیه باید مفاد کلام امام را متوجه بشود و اگر آن را متوجه شد می‌تواند آن مسئله را به‌عنوان معیار در همۀ موضوعات و در همۀ فروع استفاده کند و [بر آن اساس] استنباط کند.

تلمیذ: پس الآن منظور از «یأتی بدینٍ جدید»² همین فرمایش شما است؟

استاد: بله مسئلۀ «یأتی بدینٍ جدید» این است. امام علیه‌السّلام بعضی از مسائلی که در زمان رسول خدا صلّی الله علیه و آله و سلّم نسخ شده است را احیاء می‌کنند مثلاً ارث براساس اخوت دینی، این مسئله منسوخ است و در زمان رسول خدا نسخ شد و داریم که حضرت ارث را براساس اخوت دینی قرار می‌دهد.³ و راجع به وجوب صلات لیل هم احتمالش هست که حضرت این مسئله را دوباره احیاء کنند و مسائل ملکیت و کیفیت ارتباطات با اشخاص تغییر می‌کند. خب از یک جهت دیگر هم این مسائل مربوط به‌کلی است. کتب جدید می‌آورد، حضرت آن قرآنی را که وحی شده را می‌آورد؛ قرآنی که به خط و املای امیرالمؤمنین علیه‌السّلام و مزین به تذییلاتی از حضرت بود می‌آورد. حواشی و تذییلات و شرح نزولات بیان شده بود که حضرت آن قرآن را منتشر می‌کند. و از طرف دیگر که بالأخره این فتاوای عجیب و غریب و این مسائلی که مخصوصاً در این دوره زمانه آمده است، اینها را عوض می‌کنند. الآن کم‌کم اصلاً دارد دین برمی‌گردد!