جلسه ۳۵۷

حالا فرض کنید که در شب احیاء این لا تَنَم منافاتی با لا تَشرب الماء ندارد حالا در یک جا اگر شبهه بود بین ماء و خمر، این مسئلةٌ و مسئلۀ نوم هم مسئلةٌ أخریٰ؛ این به ‌جای خود و آن‌هم به‌ جای خود و هرکدام به ‌جای خود.

اقتضای برائت یقینی کردن اشتغال درصورت تحقق موضوع بر نهی

همان‌طوری‌که این‌طور هست، همین‌طور در یک فردی که مشکوک باشد و شبهه باشد که این نوم است یا نه، چرا نهی به آن تعلق بگیرد؟! چرا؟! مگر اشتغال اقتضای برائت یقینی می‌کند؟! اشتغال درصورتی‌که موضوع برای نهی متحقق باشد، [اقتضای برائت یقینی می‌کند]، موضوع هنوز متحقق نیست پس زمان و مکان واحد چه دخلی در تنجز تکلیف یا در عدم تنجز تکلیف دارد؟!

اینجا ما می‌توانیم بگوییم که مرحوم آخوند در اینجا به یک مسئله متفتّن شده‌اند و این همان مطلبی بود که ما قبلاً این مطلب را در بحث برائت مطرح می‌کردیم و آن اینکه تصور ایشان و همین‌طور مرحوم اصفهانی این است که چون امر در لیلۀ واحده یا در مکان واحده به ترک تعلق گرفته است، در اینجا اهتمام قضیه و اهتمام تکلیف و اهتمام مولا اقتضای اجتناب از موارد مشکوکه را می‌کند اما از نقطه‌نظر فنی و اصولی هیچ تفاوتی بین این مورد و موارد دیگر ندارد. یک وقت از نقطه‌نظر فنی شما بحث می‌کنید دو دوتا چهارتا است؛ هر تعلق تعلق تکلیف اقتضای اجتناب یا اتیان به مورد درصورت دخول در تحت آن تکلیف را می‌کند حالا در مورد وجوب یک‌طور و در مورد ترک یک‌طور.

مثل اینکه در روز جمعه شک در وجوب صلات جمعه است یا شک در صلات ظهر است، به مقتضای مبنای مرحوم آخوند که گفتند: «در وقت واحد»، در اینجا باید آن مورد مشکوکه را اتیان کرد یعنی وجوب به صلات ظهر عدم برائت ذمه را اقتضاء می‌کند حَتی الإتیان بِالمورد المَشکوکة که احتیاط به صلات ظهر یا صلات جمعه باشد.