جلسه ۳۵۳

در این مطلبی که مرحوم اصفهانی نقل می‌کنند و مخالف با مشهور مطلبی را می‌گویند به نظر می‌رسد که یک نکته‌ای در اینجا از نظر غفلت شده است و آن نکته این است که در مسئلۀ صرف الوجود نظر شارع بر تحققِ فردِ عینِ خارجی نیست یعنی وقتی که شارع می‌گوید که أکرم زیداً نظرش روی اکرام زید رفته است و روی یک فرد خارجی و مشخص نرفته است بلکه یک وقتی مشخص است أکرم زیداً لیلة الجمعه خب این دیگر نسبت به صرف الوجود نیست و آن مورد، مورد مشخص است.

یک وقتی نه، شارع بیان نمی‌کند یعنی موارد متعدده‌ای برای اکرام هست؛ صبح می‌تواند اکرام کند، ظهر می‌تواند اکرام کند، شب می‌تواند اکرام کند، امروز اکرام کند و فردا اکرام کند، موارد متعدده‌ای هست ولی مولا می‌خواهد زید از همۀ موارد یک دفعه‌اش را اکرام کند نه بیشتر، حالا بیشترش بماند ولی یک مرتبه را اکرام کند. نگویند که به او بی‌احترامی کرد و او را گذاشت و رفت، نه، می‌گویند که یک دفعه اکرام شده است.

مولا می‌گوید که أکرم زیداً، نظر مولا بر اکرام است اما کدام اکرام؟ آیا اکرام للغداء، اکرام للعشاء، اکرام للفطور؛ برای صبحانه؟! اکرام برای افطار یا اکرام برای عصر؟! نحوۀ آن مورد را مولا مشخص نمی‌کند و می‌گوید که أکرم زیداً، خب الآن اگر این عبد صبح یا ظهر اکرام کند نظر مولا حاصل شده است البته تا وقتی که وقت باقی است نه اینکه بگذارد تا یک هفتۀ دیگر که او به مسافرت برود، نه! در این فاصله‌ای که این زید از سفر آمده است و فرض کنید که یک هفته هم در قم اقامت دارد [اکرام کند]. خب مولا وقتی که می‌گوید «أکرم»، نظر مولا روی کدام فرد از افراد خارجی است؟! روی هیچ فردی نیست. نظر مولا در أکرم روی تحقق طبیعت اکرام است و طبیعت اکرام باید تحقق پیدا کند؛ الیوم أو بُکرةً أو بَعدَ بُکرةً بِالصبح أو بالظهر أو بالعشاء، در هر وقتی از اوقات که اقتضای اکرام وجود داشته باشد. خب هر نوبت و هر محقِق خارجی که از عبد سر بزند، آن طبیعت کلیه در خارج تحقق پیدا کرده است.