جلسه ۳۴۷

بعد اوامر دوم اوامری است که ﴿أَطِيعُواْ ٱللَهَ وَ أَطِيعُواْ ٱلرَّسُولَ﴾ و «إذا أمَرتُکم بِشَئٍ فَأتوامنهُ ما استَطَعتُم»¹ یا ﴿ٱنفِرُواْ فِي سَبِيلِ ٱللَهِ ٱثَّاقَلۡتُمۡ إِلَى ٱلۡأَرۡضِ﴾² یا امثال‌ذلک ﴿وَ جَٰهِدُواْ بِأَمۡوَٰلِكُمۡ وَ أَنفُسِكُمۡ فِي سَبِيلِ ٱللَهِ﴾³ که ناظر به اوامر جهاد و اینها است تمام اینها اوامر ارشادی هستند و ناظر به آن حکم اول هستند. این در سلسلۀ معلولات می‌شود.

اما اگر خود امر اول مقام اثباتش هنوز روشن نیست، وقتی مقام اثبات روشن نبود، ما دیگر نمی‌توانیم بگوییم که امر دوم در سلسلۀ معالیل این احکام قرار گرفته است چون هنوز روشن نیست بلکه مشتبه است لذا «قِف عِندَ الشُّبهة» می‌تواند به‌عنوان امر مولوی در اینجا قرار بگیرد که شارع در اینجا خود اصل شبهه و مورد شبهه را به آن نظر دارد، این اشکال ندارد.

بنابراین به مرحوم نائینی این‌طور باید جواب داد نه آن‌طوری که آقای خوئی می‌گویند که محال است. بله، اگر در جایی اوامر محال است که حمل بر مولویت بشود در آنجا حمل بر ارشاد می‌شود، در این مسئله حرفی نیست. اما اینکه اوامری ولو اینکه در سلسلۀ معلولات باشد بتواند مولوی باشد، نه این را نمی‌توانیم قبول کنیم.

اللهم صل علی محمد وآل محمد