جلسه ۳۴۱

شقّ دوم این است که به‌واسطۀ امر ثانی آن قصد وجه بیان می‌شود همان‌طوری‌که مرحوم نائینی قائل به این هستند که به‌واسطۀ امر ثانی قصد وجه می‌شود.¹

شقّ ثالث همان‌طوری‌که آقای خوئی بیان می‌کنند و تقویت می‌کنند این است که نه، مسئله به این کیفیت نیست که از این از امر قصد وجه استفاده بشود یا نشود. مهم این است که برای رفع تکلیف و برائت تکلیف چه مقدار لازم داریم؟ این مهم است. اگر این مسئله روشن بشود دو مسئلۀ قبلی هم روشن می‌شود.

آیا ما حتماً در عبادت قصد قربت و قصد وجه لازم داریم؟ یا نه، همین رجاء مطلوبیت و اینکه عبد در مقام انقیاد دارد این عمل را قربةً إلی الله انجام می‌دهد، همین مقدار کافی است؟! ایشان می‌گویند که آن مقدار که ما از ادله می‌فهمیم، ادله همین مقدار است. اینکه می‌گوییم که باید قصد قربت باشد ...، قصد وجه جای خود را دارد ما در قصد قربت [صحبت] می‌کنیم. قصد وجه این است که قصد خصوصیّت حالا ظهر یا عصر یا کیفیت است. لازمۀ هر عملی قصد وجه هست ولی نه قصد قربت که این قربةً إلی الله است یا نه؟ ایشان می‌گویند آن را که از ادله فهمیده می‌شود، قصد قربت نسبت به مورد خاص نیست بلکه همین‌که شخص در مقام انقیاد عملی را رجائاً انجام بدهد که احتمالاً امر به اینجا تعلق گرفته است، همین کفایت می‌کند. حالا ما چه قصد قربت را ناشی از امر ثانوی بدانیم یا نه اصلاً هیچ‌کدام از اینها نباشد بلکه حکم عقل هست، در اینجا این قضیه به این کیفیت تمام می‌شود.

حُسن احتیاط عبارت از انجام عمل تَقَرّباً إلی الله تَعالیٰ

پس حُسن احتیاط عبارت از انجام عمل تَقَرّباً إلی الله تَعالیٰ و در مقام انقیاد است نه در مقام قرب خصوصی و آن تقرب خاص و نیت قربت خاص نسبت به آن فعل تااینکه اشکال پیدا بشود که شاید این تشریع باشد و علم به این نباشد، در واقع دارد نیت جدید از خودش به‌وجود می‌آورد و بدعت و این حرف‌ها. نه، این عمل را انجام می‌دهد به داعی اینکه شاید این مطلوب برای مولا باشد و احتمال امر هم در آن می‌رود، به همین مقدار کفایت می‌کند و حسن احتیاط در اینجا دیگر کافی است البته مسئله نسبت به این قضیه یکی دو جلسۀ دیگر ادامه دارد.