جلسه ۳۳۰

فرض کنید کسی نذر کند که در یوم الأحد عمل استحبابی انجام بدهد و در روز أحد هم روایت است که مَن قَرأ هذا الدُّعا یَوم الأحد، أجِرَ علی ذلک ولو عَشرَ حَسَنات، خب در اینجا به نذر خودش وفا کرده است و همین‌طور در سایر آثار بر آنچه را که بر حجّیت روایت و ادلّۀ ثابت است، بر این ثابت می‌شود. این توسعۀ در ادلّۀ حجّیت می‌شود. این یک احتمال روی این روایات بود. روایات «مَن بَلَغ» می‌خواهند این را بگویند که در همۀ موارد وجوب و موارد حرمت و موارد اباحه و سایر موارد، در آنها مکلف باید طبق ادلّۀ حجّیت اعمال کند الاّ در موارد استحباب، که در این مورد احتیاجی به احراز عدالت و وثاقت نیست کما علیه المشهور، این احتمال اول بود.

احتمال ثانی: این است که روایات «مَن بَلَغ» در مقام توسعۀ ادلّۀ حجّیت نیستند بلکه این روایات در مقام اثبات ثواب بر یک عنوان هستند یعنی مسئله، مسئلۀ فقهی است و مسئلۀ اصولی نیست. در احتمال اول بحث ما مسئلۀ اصولی بود و در اینجا مسئلۀ فقهی است یعنی همان‌طور که بر صلات ثواب تعلق می‌گیرد و وجوب بر صلات تعلق می‌گیرد و وجوب بر صوم تعلق می‌گیرد و حرمت بر سرقت تعلق می‌گیرد، این بلوغ ثواب هم أحدٌ مِن العناوین است. یکی از عناوین و موضوعات صلات است و یکی از موضوعات صوم است و یکی از موضوعات حج است، خب بر همۀ آنها ثواب و ابراء ذمه و اینها تعلق می‌گیرد و یکی از آن موضوعات هم بلوغ ثواب است یعنی این روایات در مقام جعل عنوان هستند. این عنوان بلوغ ثواب در هرجا باشد، برای این است که استحباب بر این تعلق می‌گیرد، بر عناوین احکام مختلف تعلق می‌گیرد، این‌هم می‌شود مثل سایر موضوعات فقه. این احتمال ثانی بود.

احتمال ثالث: این است که اینها ارشاد به حکم عقل هستند یعنی یکی از مستقلات عقلیه حُسن فاعلی است یا به عبارت دیگر مدح عبد توسط مولا است درصورتی‌که عبد در مقام امتثال و اتیان بِما هو فیه رِضیٰ المولیٰ باشد، این از مستقلات عقلیه است. اگر مولا ببیند که عبدش در مقام امتثال است او را مدح می‌کند. بنابراین چون مسئله داخل در مستقلات عقلیه می‌رود باید بلوغ، بلوغی باشد که عَلیه سیرةُ العُقلاء؛ عقلا بر این بلوغ صحه بگذارند یعنی اگر واقعاً شخصی عملی را طبق [سیرۀ عقلا] انجام داده است ... .