جلسه ۳۲۹

حالا راجع به عید غدیر داریم که عید غدیر روز اول نوروز است خب این [را] می‌شود دقیقاً حساب کرد که روز عید غدیر دقیقاً چه روزی بوده است و اوقات تاریخی دیگر. جهتش هم این است که روایت معلّیٰ که نقل می‌کنند صد و پنجاه سال از تاریخ هجرت گذشته بوده است چون امام صادق علیه‌السّلام در سنۀ صد و چهل و هشت هجری به شهادت رسیدند.¹ پس این روایات مربوط به صد و پنجاه سال بعد از قضیۀ هجرت و بعد از اینها انجام شده است! حالا صد پنجاه سال قبل کیست که حالا بلند شود و بیاید تحقیق کند، بیاید ببیند که واقعاً روز عید غدیر در چه روزی بوده است! آنچه که در این روایت هست حالا خود رفقا این روایت معلّیٰ را مطالعه بکنند تااینکه نسبت به محتوای این روایت اطلاعاتی به‌دست بیاورند.

دو سه مسئله در روایت معلّیٰ به نظر می‌رسد؛ مسئلۀ اول اینکه در این روایت امام صادق علیه‌السّلام می‌فرمایند: «إنّ هذه سُنةٌ حَفَظهُ الفرس فَضَیَّعتموا»² خب در عبارات تمام این افرادی که این روایت را نقل کردند، این عبارت هست که این مسئله مربوط به فُرس است و شما آن را ازبین بردید و حتی در اینجا دارد:

و فى خبره الآخر عن الصّادق علیه‌السّلام المروىّ على لسان الشّیخ الجلیل الشّیخ أحمد بن فهد فى مهذّبه، حكاه فى المصابیح و هو طویل، قد اشتمل على ذكر أُمورٍ عظیمةٍ قد وقعت فى هذا الیوم، كبیعةِ علىّ علیه‌السّلام و إرسالِه إلى الجنّى، و ظَفره بالنّهروان، و قَتلِ ذى الثّدیة، و ظُهورِ القائم علیه‌السّلام و یَظفَره الله فیه بالدّجّال، إلى أن قال: و ما مِن یَوم النّیروز إلّا و نَحن نَتَوَقّع فیه الفَرَج، لأنّه مِن أیّامنا؛ حَفِظه الفُرس و ضَیَّعتُموه.³

اشکالاتی بر روایت معلّیٰ

این عبارتی که همه نقل کردند این است: «حَفظه الفُرس وَ ضَیَّعتموه» حالا طبق این روایتی که هست نعوذ بالله اشکالی که بر امام صادق علیه‌السّلام وارد می‌شود این است که اگر حضرت به معلّیٰ اعتراض می‌کند که چرا این مسئله را تضییع کردید، خب معلّیٰ می‌تواند جواب بدهد که ما از خودمان اختیار نداریم، شما برای ما بیان نکردید! چون تنها روایتی که مربوط به نوروز است روایت معلّیٰ است که در زمان امام صادق علیه‌السّلام [بود]. پس حضرت صادق برای چه معلّیٰ را توبیخ می‌کنند که «حفظهُ الفُرس و ضَیَّعتموه»؟! آیا از زمان پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم تا زمان امام صادق روایتی بوده است که پیغمبر گفتند و مردم عمل نکردند؟! خب [دراین‌صورت] جا دارد که امام بگوید که شما تضییع کردید. مثلاً اینکه این‌همه ما مربوط به حقوق داریم: «ضَیَّعتُم حُقوقَنا» یا «ضَیَّعتم حَق آل محمدٍ»⁴ «ضَیَّعتم کَذا» یا مثلاً «ما رعیتُم حقَّ رِعایَتها کذا» راجع به این مسائل زیاد داریم، خب اینها همه ادلّه و برهانشان إلیٰ‌ماشاءالله موجود بوده است مثل واقعۀ غدیر و سایر مسائل و روایاتی که از پیغمبر و اینها رسیده است و جای شبهه را باقی نمی‌گذارد و اگر مردم کوتاهی کردند خب به‌خاطر مسامحه باید توبیخ هم بشوند. اما اینکه حضرت می‌فرماید: «ضَیَّعتُموه؛ این را شما تضییع کردید»، خب این اشکال متوجه خود حضرت است چون خود اینها بیان نکردند و اگر بیان می‌کردند شاید مسلمان‌ها تضییع نمی‌کردند و شاید شیعه تضییع نمی‌کرد، این اشکال اول بود که اشکال بسیار مهمی بر این روایت است.