جلسه ۳۲۸

بتّی بودن ادلّۀ حجیت خبر واحد

درحالی‌که ادلّۀ حجیت خبر واحد ادلّۀ بتّیه است و نهی می‌کند از عمل به روایت غیر موثقٌ بها. چطور ممکن است که ما در مورد استحباب قائل به تخصیص بشویم و این‌همه ادلّه‌ای که اقامه شده‌اند و طریق عقلائیه و سیرۀ عقلائیه را به‌طورکلی اصلاً کنار بگذاریم و قائل بشویم به اینکه خبری را که ولو معاند نقل می‌کند بپذیریم؟! این دلیل توسعه در دلیل حجیت باید ملاک داشته باشد، باید رجحان داشته باشد، باید یک مصلحت سلوکیه در اینجا وجود داشته باشد، تااینکه بخواهیم دلیل حجیت را توسعه بدهیم. کجای این مصلحت سلوکیه در اینجا هست که ما خبر راوی فاسق را به صرف احتمال ولو احتمال پنج درصد قبول بکنیم؟! این اصلاً معنا ندارد!

لزوم وجود ملاک در توسعه در دلیل حجّیت

در مصلحت سلوکیه فرموده‌اند که در مصلحت سلوکیه باید سوای آن مَحکی و سوای مؤدّ‌ای اماره باید مصلحت وجود داشته باشد درحالی‌که در اینجا دقیقاً نه‌تنها مصلحت است بلکه مفسده است و ما هم می‌بینیم که اگر شارع راه عمل به خبر واحد را باز کند، دیگر هر بی‌سروپا و مغرض و معاندی وارد می‌شود و هرچه دلش می‌خواهد به‌عنوان أخبَرَنا فلان، أخبَرَنا فلان می‌گوید و دیگر اصلاً به‌طورکلی زمام امور از هم متلاشی می‌شود. اگر معاندین و مخالفین و ضعاف بدانند که در اخبار «مَن بَلَغ» شارع توسعه در حجت قائل شده است، دیگر جنایتی نیست که انجام نشود! یعنی دقیقاً بر خلاف مصلحت سلوکیه، این فساد در روایات به‌جای [مصلحت می‌نشیند]، شارع می‌آید صلاح را محدود می‌کند، مرام انسان را متقن و محکم می‌کند. نه‌اینکه بیاید توسعه دهد! مثل روایتی که فخر رازی در دلیل بر افضلیّت ابوبکر بر امیرالمؤمنین علیه‌السّلام ذکر می‌کند؛ دلیل را صرف مصاحبت با پیغمبر صلّی الله علیه و آله و سلّم در غار می‌داند که چون پیغمبر صاحب او در غار بود دلیل بر افضلیّت او است و اینکه خدا سکینه‌اش را بر آنها فرستاده است.¹