جلسه ۳۲۲

لذا از اینجا است که می‌گویند که به مطالب آخوند ملا آقای دربندی ـ با وجود اینکه مرد فاضلی هم بوده است منتها از باب شدت حبّش به امام حسین علیه‌السّلام این خراب کاری‌ها را هم داشته است! ـ و به کتاب ایشان نمی‌شود اعتماد کرد و قابل اعتماد نیست.

حالا ایشان هم رجائاً سیصد هزارتا کشته است! ثواب دارد هرچه بیشتر بهتر! این مسئله در اینجا هست ولی آنچه که در این نکته به نظر می‌رسد این است که مسئله در باب بیان احکام و بیان موضوعات فرق نمی‌کند و ملاک، ملاک واحد است؛ یعنی وقتی که ملاک، ملاک واحد شد دیگر دراین‌صورت مسئله اتّباع کلام شارع است به ما هوَ شارع نه اتّباع موارد مطرح شدۀ از طرف شارع، خب اینکه ﴿نُؤۡمِنُ بِبَعۡضٖ وَنَكۡفُرُ بِبَعۡضٖ﴾¹ می‌شود. آنچه که منجّز و مبرّر فعل مکلف در مقام امتثال است عبارت از اتّباع شارع است نه‌اینکه اتّباع شارع در مقام بیان احکام و بیان موضوعات، اینکه نمی‌شود. چون شارع، شارع است اتّباع او در بیان احکام موجب استحباب یا ارشاد حکم است بنا بر هر مبنایی که قبول داریم، اما اینکه صرفاً چون بیان احکام است، این قابل قبول نیست. بلکه شارع بما هُوَ شارع ...، چه اینکه شارع در مقام بیان احکام باشد یااینکه در مقام بیان موضوعات باشد هیچ تفاوتی از این نقطه‌نظر ندارد.

بله، آن نتیجه را بعد بیان می‌کنیم، مطلب دیگری که در اینجا فرموده‌اند به‌عنوان ... آن عبارت از ثمرۀ نزاع است که ثمرۀ نزاع در کجاست. البته در اینکه ما قائل به توسعه در دلیل حجیت باشیم آن از اول باطل است و راجع به این مسئله اصلاً صحبت نمی‌شود.

دو مسئله باقی می‌ماند؛ یکی جنبۀ ارشادیّت این ادلّۀ تسامح به حکم عقل که مبنا و مختار ما بود و یکی هم جنبۀ جعل استحباب نفسی و استحباب فعلی در همان امر به‌نحوی‌که اگر شخصی اتیان به آن امر کنند می‌گویند که فَعَلَ مستحباً یا أتیٰ بِأمرٍ مستحبٍ، که آن جنبۀ استحباب، استحباب فعلی دارد خود آن مستحب می‌شود که همان مبنا و مختار مرحوم آقای خوئی و ظاهراً مرحوم آقا² هم همین‌طور است چون من ندیدم که نسبت به این اشکال حاشیه‌ای در اینجا داشته باشند.