جلسه ۳۲۲

تلمیذ: بعضی جاها نوشته‌اند که روایت موسی بن جعفر سند ندارد.

استاد: اینها اول کتاب مناقب را ندیده‌اند.

تلمیذ: به این اعتبار بگوییم که چون ابن شهرآشوب گفته که من اینها را به استناد خودم نقل می‌کنم این قوی می‌شود، سند قوی نمی‌شود چون ممکن است ابن شهرآشوب در همان طرق سند خودش یک افرادی را خودش به حدس خودش و علم خودش موثوقٌ بها بداند.

استاد: نه افراد و اشخاصی که نقل می‌کند آن افراد را بگوید که افراد من اینها هستند و من از اینها نقل می‌کنم. اگر انسان آن افراد را بشناسد...

تلمیذ: منحصر نیست. ما بگوییم که این‌همه روایت را که ابن شهرآشوب نقل می‌کند از یک سلسله سند نقل می‌کند؟!

استاد: نه، مواردی را نقل می‌کند یعنی می‌گوید که من از فلانی و فلانی و فلانی نقل می‌کنم و آنها تا امام سلسلۀ سندشان موثق است. دیگر نمی‌آید اسامی تمام افراد را تا امام نقل بکند بلکه فقط اساتید خودش را می‌گوید.

تلمیذ: ...

استاد: اشکالی که ایشان کردند متوجه شدید؟! ایشان می‌خواهند بگویند که این اخبار «مَن بَلَغ» درصدد بیان حکمی از احکام واقع هستند که شارع این حکم را بیان کرده است اما واقعاً آیا اگر یک موردی ـ نه مربوط به بیان احکام ـ و موضوعی از موضوعات و حادثه‌ای از حوادث بخواهد ثابت شود واقعاً می‌توانیم بگوییم که ثابت شده است؟! یعنی واقعاً عمر سعد گفته که من فلان چیز را در روز عاشورا از امام حسین دیدم آیا با این اخبار «مَن بَلَغ» می‌توانیم بگوییم که واقعاً امام حسین این کار را کرد و روی گردۀ امام حسین بگذاریم که شما این کار را کردید یا مثلاً این حرف را زدید یا انشاء خطابه را کردید؟! اشکال من به این بود که چون آقایانِ قائل به تمسک به اخبار ضعاف به این موانع رسیدند و گیر کردند، گفتند که شارع وظیفه‌اش بیان احکام است اما اگر از اول مبنایشان را درست می‌کردند به این اشکال هم مواجه نمی‌شدند. ما چه گفتیم؟ ما گفتیم که مبنای ما ارشاد به حکم عقل است؛ ارشاد به حکم عقل یعنی چه؟ یعنی عقل هرجا که صحّه بگذارد، انسان آن مورد را قبول می‌کند. بله، ما قبول می‌کنیم. در روز عاشورا عمر سعد یک کلامی را از امام حسین نقل کرده و ما می‌بینیم داعی بر کذب ندارد و کلام هم با کلام امام حسین موافق است یعنی از سیره و سیاق کلمات امام حسین علیه‌السّلام این نوع کلام استفاده می‌شود. چه اشکال دارد ما قبول کنیم؟! ولی اینها چون به اخبار ضعاف عمل می‌کنند وقتی به وقایع عاشورا می‌رسند می‌بینند که اگر این‌طور باشد باید به هر خبر چرندی و به هر خبری [صحّه بگذارند] اینجاست که اصلاً زیر پای مسئله را می‌زنند و می‌گویند که شارع فقط در مقام بیان احکام است یعنی از آن‌طرف گیر پیدا می‌کنند. ولی اگر از اول مبنایشان ارشاد باشد اینجا هم گیر ندارند، اینجا هم درست است.