جلسه ۳۱۸

بقاء ارکان مستصحب، شرط در استصحاب

اشکال دومی که بر این کلام مرحوم شیخ انصاری می‌شود گرفت این است که شرط در استصحاب، بقاء ارکان مستصحب است و یکی از ارکانش بقاء موضوع است، تبدّل موضوع در اینجا حاصل شده است. استصحاب غیر مذکّیٰ و حرمت در حال حیات، مترتب بر حال حیات است و الآن این ما زُهقَ روحه است. شما چطور غیر مذکایی که در آنجا هست را به زهق روحه استصحاب می‌کنید درحالی‌که فی ما نحن ‌فیه علم به تذکیه موجود است؟! بحث این است که علم به تذکیه هست و صحبت در حلیت است. ممکن است یک حیوانی مثل ارنب قبول تذکیه کند اما قابل اکل نباشد، تذکیه را قبول می‌کند ولی بحث در تذکیه نیست، شبهه در قابل اکل و قبولیت اکل و حلیت اکل است.

پس شرط مهم در استصحاب که عبارت است از بقاء موضوع در اینجا منتفی است. آن استصحاب حال الحیاة بوده و الآن استصحاب در حال ممات و استصحاب ما زهق روحه است. این اشکال دوم بود.

اشکال سومی که بر این مسئله وارد می‌شود این است که تذکیه نسبت به سمک و امثال‌ذلک نفس خروجُهُ حیاً عن الماء است یا نسبت به جراد الجراد أخذُه است و اینکه در حال حیات محرّم الأکل است در اینجا ثابت نشده است. زیرا شما سمک را که از ماء بگیرید، در همان آن می‌توانید این سمک را بخورید.

ظاهراً می‌گویند که برای بیماری یرقان هم سمک حیّ مفید است. من یادم هست که آن‌وقت که مرحوم آقا ـ رضوان الله تعالی علیه ـ ناراحتی سنگ صفرا داشتند ما مشهد بودیم و آن زمان بیمارستان بودیم. یکی رفته بود برای ایشان از اطراف مشهد قدری از این ماهی‌های این‌قدری [کوچک] آن‌هم داخل شیشه آورده بود اما ایشان میل نکردند و گفتند که همین‌طوری نمی‌شود حیوان را خورد. البته ایشان قائل بودند و نظرشان این بود که باید زهق روحه باشد.