جلسه ۳۱۸

اشکالی که بر این کلام شیخ وارد می‌شود این است که می‌گویند که استصحاب احکام عقلیه را قبول نداریم. البته در بحث استصحاب ما این مطلب را مفصلاً توضیح می‌دهیم که احکام عقلیه به چه نحو استصحاب پیدا می‌کنند و احکام و آثاری که بر مستصحب عقلی ثابت می‌شود این به چه نحو است و عقل یا استصحاب احکام عقلائیه و تفاوت بین این دو را إن‌شاءالله در بحث استصحاب می‌گوییم و فعلاً به نحو اجمال صحبت می‌شود. [خب چرا می‌گویند که استصحاب احکام عقلیه را قبول نداریم؟!] زیرا حرمتی را که در زمان حیات بوده است، حرمت شرعی نبوده و حرمت عقلی بوده است یعنی حرمت در حال حیات، عقل حکم می‌کند بر اینکه همین‌طور در حال حیات که نمی‌شود این حیوان را اکل کرد. این استصحاب حال الحیاة حکمش حکم عقلی است و حکم عقلی که حرمت است با آن استصحاب عدم ازلی معارضه می‌کند، استصحاب عدم ازلی ما عدم الجعل الحکم ابتدائاً است. یعنی شارع قبل الشرع در اینجا برای این موارد حکم ابتدایی جعل نکرده است. این استصحاب عدم الجعل ابتدائاً به زمان مشکوک انسحاب¹ پیدا می‌کند. پس این جعل در ابتدا نبوده است و این استصحاب عدم جعل با استصحاب حرمت در حال حیات با همدیگر تعارض می‌کنند و تساقط می‌کنند و باید به قواعد مراجعه کرد و قاعده هم قاعدۀ حل است. مگر برای کسانی که آنها استصحاب عدم ازلی را قبول ندارند آن‌وقت در آنجا این استصحاب حرمت که استصحاب حکم عقل است نسبت به آن جاری می‌شود.

صحبتی که فعلاً در اینجا می‌شود و حالا بعد در بحث بعد می‌آید این است که عقل در اینجا به چه نحو حکم به حرمت می‌کند؟! یعنی از نقطه‌نظر عقلی آیا دلیلی داریم بر اینکه چون این حیوان در حال حیات غیر مذکّیٰ است پس محرّم الأکل است؟ نه، عقل یک هم‌چنین چیزی را نمی‌گوید مگر اینکه در اینجا حکم کنیم بر اینکه چون اکل فی حال الحیاة اضرار به حیوان است، از این نقطه‌نظر می‌شود گفت قبیح است و از لوازم قبح به تصرف در حیوان فی حال الحیاة حرمت عقلیه است که ظلم و اجحاف بر حیوان است. و أنّیٰ لنا بأثباتِ ذلک! ما نمی‌توانیم مسئله را [قبول] کنیم لعل اینکه در همان جا قبل از اینکه ذبح شود، انسان آن را تکه‌تکه کند یا شکار که می‌کنند و امثال‌ذلک و دلیلی بر این مسئله نیست و صرف یک استحسان است. اما اینکه به‌عنوان دلیل عقلی، عقل حکم به حرمت حال الحیاة و غیر مذکّیٰ کند، عقل در اینجا نمی‌تواند یک هم‌چنین مسئله‌ای را استصحاب کند و نمی‌شود در اینجا استصحاب کرد.