جلسه ۳۱۶

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

در جلسۀ قبل عرض شد که مرحوم آقا ضیاء مسئله را از نقطه‌نظر تعریف و تذکیه به سه تقسیم و به سه تعریف بیان کرده‌اند. تعریف اول این بود که تذکیه عبارت است از امر بسیط و متحصّل از فری اوداج اربعه و شرائط ذبح به اضافۀ قابلیت محل تعریف دوم تذکیه عبارت از فری اوداج اربعه است نفس فعل مذکّیٰ به‌اضافۀ شرائط و قابلیت محل، و تعریف ثالث این بود که فری اوداج به انضمام قابلیت محل، راجع به شق اول فرمودند که در صورت شک چه شبهه حکمیه باشد یا موضوعیه به تمام انحاء شک در حقیقت شک داریم در تحقق آن امر حاصل بسیط و اصل عدم آن است این ماحَصَل و حالت سابقۀ او متّیقن است که عدم تذکیه است

بنابراین شک دربارۀ عدم حالت سابقه است که همان عدم تزکیه باشد به‌واسطۀ فری اوداج و درصورت شک در امر حالت سابق در اینجا است که همان استصحاب عدم تذکیه سواءٌ اینکه شک در فری اوداج باشد یا شک در قابلیت باشد، این دیگر تفاوت ندارد.

اشکالاتی به مرحوم آقا ضیاء در تعریف تذکیه

بله! این مسئله را ایشان مطرح نکردند که اگر چنانچه شک در شبهه حکمیه باشد ... چرا؟ این مسئله را من [بیان] کردم. حتی این را هم فرمودند که در همۀ شبهات چه حکمیه و چه موضوعیه، استصحاب عدم تذکیه و اصل حاکم بر اصالة الطهاره و اصالة الحلیه جاری می‌شود.

نکته‌ای که در اینجا به نظر می‌رسد این است که درصورتی‌که تذکیه امر بسیط باشد و آن امر بسیط ماحصل و نتیجه فری اوداج مع شرائطٍ باشد، در اینجا باید ببینیم که این امر بسیط در حالت سابقه به چه نحو است؟ آیا در حال قطعاً مقصود و منظور استصحاب حال حیات است؟ یعنی در حال حیات عدم تذکیه در اینجا ثابت است؛ عدم تذکیه که همان ماحَصَل و نتیجۀ فری اوداج است به‌عنوان امر بسیط. بعد از فری ما نسبت به این مسئله شک داریم این مقدار از مسئله درست که در زمان حال حیات، عدم آن امر بسیط در اینجا ثابت است، عدمش نه خودش، یعنی عدم تذکیه، می‌توانیم بگوییم: هذا الحیوان غیر مذکّیٰ. چرا؟ به جهت اینکه هنوز فری اوداج بر او وارد نشده است.