جلسه ۲۹۲

تلمیذ: یقین هم ندارم که علم اجمالی منحل شده است.

استاد: منحل شد، همین‌که تابه‌حال قسم حضرت عباس می‌خوردید دیگر نمی‌توانید بخورید؛ شما تا حالا قسم حضرت عباس می‌خوردید که این مقدار در این ثوب متنجّس است تا حالا یقین نداشتید، الآن به این مقدار تطهیر می‌کنید، آیا الآن یقین دارید مثل سابق است؟! یقین ندارید خب همین انحلال است.

تلمیذ: یقین ندارم که آن مقدار حتماً پاک شده است، آن را چه کنم؟!

استاد: یقین دارید که آن یقینتان عوض شده است، این را می‌دانید منتها نمی‌دانید آن مقدار پاک شده است یا نه؟ ولی نسبت به اینکه الآن نجاست موجود است این یقین را که دیگر ازدست دادید، الآن باز یقین دارید؟! منتها هضمش برایتان مشکل هست. الآن ما دیگر یقین نداریم و این علم اجمالی منحل می‌شود. گرچه ممکن است بگویید که در اینجا آن ظهور و آن اطراف و کثرت موجب می‌شود که آن علم باقی بماند، آن علم دیگر باقی نمی‌ماند بلکه ازبین می‌رود.

این مسئله مسئلۀ عرفی است، یک وقتی مثلاً مورد زیاد است و شبهه هم شبهۀ غیر محصوره است در اینجا آن علم اجمالی باقی است اما یک وقتی شبهه محصوره است فرض کنید که این مقدار [ده سانت] از فرش نجس شده است شما این مقدار [دو سانت] را تطهیر می‌کنید، این در اینجا موجب آن انحلال علم نیست چون به مقدار شبهات غیر محصوره در اینجا ازبین نمی‌رود ولی یک وقت یک چیزی معتنابه مثلاً این مقدار از این فرش نجس است و شما دو برابرش را از یک جا طاهر می‌کنید، آیا در اینجا باز علم اجمالی شما باقی است؟! نیست، دیگر انحلال پیدا می‌کند. ما می‌خواهیم کارها را راحت و آسان کنیم!

تلمیذ: یعنی با دقت عقلی نه، با مسئلۀ عرفی باید حل بشود.

استاد: دقت عقلی که موجب انحلال است و در دقت عقلی قطعاً علم منحل می‌شود منتها از باب اینکه [حکم] شرع براساس لحاظات عرفی هست، از آن باب ما در انحلال علم اجمالی قائل به این هستیم که آیا عرف در اینجا مساعدت می‌کند یا نه که بحثش بعداً می‌آید.