جلسه ۲۹۲

جوابي كه مي‌شود به ايشان داد اين است كه آيا موضوع براي اين احتراز در إنائين مشتبهین موضوع هست يا نيست؟! علم اجمالي هست يا نيست؟! اگر علم اجمالي باشد محمول هم كه همان حكم است بعدش مي‌آيد یَجب الاحتراز عن الأطراف هست، اگر شما بگوييد که علم اجمالي نيست، خب علم اجمالي تكويناً منحل شده است، شما چرا در اينجا اسمش را انحلال تعبدي مي‌گذاريد و انحلال تكويني نمي‌گذاريد؟! اين نيست مگر جمع بين متضادين! جمع بين منشئيت موضوع براي حكم و نفي منشئيت موضوع از حكم و اين اشكال ديگر بر فرمايش مرحوم آقاي حكيم است.

و اما حقيقت مسئله در مانحن‌فيه چيست؟ آيا واقعاً در مانحن‌فيه انحلال پيدا مي‌شود يا نه؟! دو تكليف مجزا و منحاز از يكديگر هست؛ یک تكليف كه متعلق به علم اجمالي بر احتراز از أحد الإنائين است و تكليف ديگر بر احتراز از إناء معيّن به‌واسطۀ تعلق علم تفصيلي است؛ علم تفصيلي به اين إناء تعلق گرفت، بسيار خوب اين در اينجا خارج مي‌شود، اين در اينجا آيا انحلال است يا انحلال نيست؟!

لحاظ قيد فعليت براي موضوع مِن حيثُ إنّه بالفعل

تعلق احكام بر موضوعات با وصف فعليت

در اينجا شكی نيست بر اينكه احكام متعلق بر موضوعات هستند با وصف فعليت آن موضوع يعني قيد فعليت براي آن موضوع مِن حیثُ إنّه بالفعل در تعلق موضوع لحاظ مي‌شود، من‌باب‌مثال اگر نهي از احتراز از خمر بر اين إناء مي‌آيد، فرض اين است كه اين إناء هنوز تبديل به خمر نشده است، اين مايع هنوز تبديل به خمر نشده است، تا در اينجا اين مايع تبديل به خمر نشود تجنّب از خمر لازم نيست، بله ممكن است فردا اين مايع تبديل به خمر بشود، اگر فردا اين مايع تبديل به خمر بشود، فردا وجوب احتراز عن هذا الإناء در اينجا بر مكلف ثابت مي‌شود اما امروز ثابت نمي‌شود، اين برای فردا است. يااينكه امروز در اينجا این إناء خمر است و فردا تبديل به خَل مي‌شود و اين واجب الاحتراز نيست، امروز خمر است و فردا خل است، امروز وجوب احتراز است فردا تبدّل موضوع است، با تبدّل موضوع حكم هم عوض مي‌شود.