جلسه ۲۸۷

یعنی وقتی که شما به این الف درهم توجه پیدا می‌کنید از اول شبهه، شبهۀ بدویه شده است نه‌اینکه شبهه بر میزان و وزان علم اجمالی باقی است. وقتی که شما ملاحظه می‌کنید که ذمه به الف درهم یا الف و مائة درهم تعلق گرفت یعنی از اول شبهۀ بدویه است چون یکی که مسلّم است باید بپردازیم پس همین که شما می‌گویید که علم اجمالی تعلق گرفت یا به الف یا به الف مائة ـ با فرض استقلالی بودن نه فرض ارتباطی بودن، در ارتباطی بودن این بحث نمی‌آید، ارتباطی بودن در علم اجمالی خودمان می‌رود! اینکه من خدمتتان عرض می‌کنم این رمز برای انحلال تکوینی علم اجمالی است که بعداً می‌گوییم، اتفاقاً خود مرحوم آقای حکیم گیر افتاده است یعنی آمده تناقض گفته و گمان نمی‌کنم که دیگر در این جلسه به آن برسیم ـ از اول الف درهم خارج شده، الف درهم مشخص است و دیگر شکی در آن نداریم الف درهم از تحت تکلیف بیرون آمد. پس ما از اول شک داریم مائة درهم ذمۀ ما مشغول است یا نه؟ شک بین مائة و عدم مائة است، در اینجا که دیگر علم اجمالی نیست.

پس ما از اول علم اجمالی‌مان [منعدم] می‌شود یعنی به‌محض انعقاد علم اجمالی همان موقع علم اجمالی منعدم می‌شود. یعنی یک ثانیه هم طول نمی‌کشد؛ علم اجمالی تعلق گرفت إمّا بألف درهم أو الف مائة درهم به همان [بحثش] از شبهۀ بدوی، یعنی الف درهم از تحت علم اجمالی بیرون آمد و شک، شک بدوی می‌شود، ذمه آیا به مائة درهم تعلق می‌گیرد یا اصلاً تعلق نمی‌گیرد؟ بحث دومی ‌دیگر ما در اینجا نداریم. اینجا یا نجس است یا طاهر است؟ خب اصالة الحلّ است. ذمه تعلق گرفته است این آب برای غیر است یا برای من است؟ اصالة الید است. آیا این حلال است یا حلال نیست، طاهر است یا طاهر نیست فرض کنید که قاعدۀ سوق است، قاعدۀ ید مسلم است. آیا طاهر است یا طاهر نیست؟ اصالة الحلیه یا استصحاب حلیت است. التفات کردید؟!