بررسی حدیث «الأشیاءُ مُطلَقةٌ...» (3)

أعوذُ بِالله مِنَ الشَّیطانِ الرَّجیم

بِسمِ الله الرَّحمَنِ الرَّحیم

تفصیل بیان آیةالله خویی در دلالت اطلاق به اباحۀ ظاهریه

در جلسۀ قبل عرض شد که مرحوم آقای خوئی در بیان همین روایت شریفه استظهار دلالت اطلاق را در اباحۀ ظاهریه می‌کنند و منظور از ورود را در وصول، نه در صدور می‌دانند؛ با این بیان که روایت «کُلُّ شَیءٍ مطلق حَتی یَرِد فیه نهی»¹ در اینجا ظهور دارد شیء به‌عنوان أنّه مجهول الحکم پس نمی‌شود که اطلاق یک اطلاق واقعیه باشد؛ بلکه اطلاق عبارت از اباحۀ ظاهریه است و از این طرف ظهور ورود در وصول است نه در صدور، من‌حیث‌المجموع مستفاد از این روایت، اباحۀ ظاهریه در مورد مشکوک الحکم می‌باشد. این ملخّص کلام مرحوم آقای خوئی است.²

و اما تفصیلش این است که ایشان می‌فرمایند: دو اشکال بر این مطلب وارد است که با بیان اشکالات و جواب از آنها مراد ما حاصل می‌شود؛ اشکال اول را مرحوم نائینی بر این استظهار وارد می‌کنند و خود ایشان استظهار دیگری در مورد این روایت دارند و جالب اینجاست که وقتی که ما مشاهده کنیم، می‌بینیم در این روایت چند نوع استظهار وجود دارد. یعنی چند نوع استفادۀ از ظهور و ظهورگیری در اینجا هست؛ یکی قائل به این است که روایت ظهور در اباحۀ واقعیه دارد؛ یکی قائل است به اینکه روایت ظهور در اصالة الاباحه در مقابل اصالة الحظر دارد؛ یکی قائل است به اینکه روایت ظهور در لا اقتضائیت و لا حرجیّت ماقبل شرع دارد. یکی ورود را ظهور در وصول می‌داند. یکی ورود را ظهور در صدور می‌داند. ما نمی‌دانیم که این ظهورِ بیچاره چیست که هر کسی می‌آید یقه‌اش را می‌گیرد و از او استفاده می‌کند! بالأخره چه کسی راست می‌گوید؟! چه کسی درست می‌گوید؟! همین است که بحث ظهورات بسیار بحث مهمی است و خلاصه، مفید این است که انسان باید کاملاً تتبّع شرایط و جوانب محقِّق موضوع برای ظهور را بکند تا بتواند استظهار او استظهار منطقی و اقرب به واقع باشد؛ اگر نگوییم که مصاب باشد حداقل اقرب باشد.