بررسی حدیث رفع (5)

سراغ رفع حقیقی آمدیم؛ در رفع حقیقی ایشان می‌گویند که رفع آن آثار و آن مؤاخذه و اینها باشد، رفع واقعی است. عرض ما همان‌طور که خدمتتان عرض کردیم و اشاره کردیم این است که رفع حقیقی وقتی که شارع می‌گوید: رفع عن امتی شما باید ببینید ظهور در اینجا چیست؟ از ظهور رفع که دیگر نمی‌توانید دست بردارید که رفع یک‌مرتبه به مؤاخذه بخورد؛ در‌حالی‌که آن رفع حقیقی، رفعی است که باید به‌حسب سیاق به رفع تنزیلی مترتب بشود. چرا شارع به‌جای «رُفِعَ عن أمتی الخطأ و النسیان» نگفت: رفع مواخذة علی الخطأ و النسیان؟! چرا نگفت؟! پس اینکه شارع می‌گوید: «رفع الخطأ و النسیان وَ ما لا یعلمون وَ ما أُكرِهوا عَلیه وَ ما لا یُطیقون» اینکه شارع رفع را به این برده است، قطعاً ظهور سیاق به آن عمل خارجی می‌خورد، رفع به آن عمل خارجی که مکلف انجام می‌دهد می‌خورد. پس خواهی‌نخواهی رفع به آن خورده است و از آثار رفع به این، تنزیلاً، رفع تکویناً است، آن رفع حقیقی چیست؟! حالا شما مؤاخذه بگیرید، اثرات دنیوی بگیرید، قصاص بگیرید، آثار شرعی بگیرید، احکام مترتبه بگیرید، قضا و اینها بگیرید، هرچه می‌خواهید بگیرید.

بنابراین محصّل کلام این شد که رفع در حدیث رفع، رفع تنزیلی است و مترتب بر رفع تنزیلی رفع حقیقی می‌شود و علیٰ‌ایّ‌حال در اینجا مجاز در اسناد یا مجاز در کلمه مورد لحاظ قرار گرفته است.

اللهم صل علی محمد و آل محمد