محاذیر تعبد به أمارات (2)

بنابراین دیگر اشکالی لازم نمی‌آید و اشکالی در اینجا نیست که اگر طریق مخالف با آن طریق شد چه باید کرد؟ باید ببینیم عرف چه می‌گوید؟ عقل چه می‌گوید؟ عقلاء در اینجا چه می‌گویند؟ عقلاء هم همین را می‌گویند. می‌گویند: فرض کنید اگر یک مولایی به بنده‌اش گفت که من یک حکمی را صادر کرده‌ام و شما باید به این حکم برسید، اگر یک مولایی یک هم‌چنین حرفی را زد و عبد رفت و در انتخاب طریق اهتمام و جدیت خودش را کرد و به آن مطلب نرسید چه‌کار می‌کند؟! مولا اعدامش می‌کند؟!‌ می‌گوید: بارک‌الله! کار خوبی کردی. این بارک‌الله که می‌گوید، [منظورش این نیست] که یک مصلحتی درقبال مصلحت واقعیه پیدا شده است و به‌خاطر آن مصلحت به تو بارک‌الله می‌گویم! نمی‌گوید که یک مصلحت واقعیه تفویت شده ولی یک مصلحت سلوکیه و طریقیه در اینجا پیش آمده است که بدل از آن مصلحت واقعیه و تفویت مصلحت واقعیه است و به‌خاطر آن به تو بارک‌الله می‌گویم، نه! می‌گوید: مصلحت واقعیه از تو تفویت شد و تو حکم من را انجام ندادی ولکن چون در مقام امتثال بودی من تو را تعذیب نمی‌کنم بلکه به تو جایزه هم می‌دهم؛ چون حال تو حال امتثال است و به‌خاطر حال امتثال جایزه می‌گیرد نه به‌خاطر انجام دادن آن فعل خارجی! به‌خاطر آن جایزه نمی‌گیرد؛ چون فعل خارجی از او ترک شده و مصلحت واقعی از او تفویت شده است؛ ولی مولا در اینجا مقام امتثال را برای جبران آن تفویت مصلحت واقعی معذِّر می‌داند. این معذور است، چه اشکال دارد؟! شارع هم در اینجا همین راه را طی می‌کند و راه جدید و طریق جدیدی درقبال احکام واقعیه انشاء نمی‌کند.

پس شارع در مقام جعل حجیت به همان مقدار در اماره جعل حجیت می کند که جعل حجیت در علم و قطع کرده است. آیا شارع در علم و قطع جعل حجیت کرده است؟! نکرده است.