بحث در مسئلۀ اجزاء و ترتّب احکام (2)

اصلاً مگر معنا دارد که یک نفر بداند یک مفسده یا مصلحت ملزمه یا موبقه‌ای دارد و کدورت پیدا می‌کند اما بینه و بین الله عقل او حکم به جواز مخالفت بکند؟! اصلاً مگر معنا دارد؟! اصلاً ما کاری نداریم، الآن اگر شارع نمی‌گفت که خوردن سم حرام است شما می‌خوردید؟!

تلمیذ: جان در خطر است.

استاد: در خطر بودن جان ملزِم است اما نفسِ در خطر بودن ملزِم نیست؟!

تلمیذ: آن افرادی که در جاهلیت بودند و به احکام نرسیده بودند یا همین الآن هم خیلی از احکام اسلام اصلاً قابلیت اجرا ندارد، می‌خواهیم بدانیم آن افرادی که دارند عمل می‌کنند بالأخره نفسشان مانند نفس دیگران است؟! ادراک کدورت را نمی‌کند.

استاد: نه ادراک کدورت را نمی‌کند، خیلی جزئی، یعنی نه آن کدورت ملزمه، واقعاً اگر نداند بر او هیچ چیز مترتب نیست.

تلمیذ: ... الآن کسی که نمی‌دانسته حالا نه که نمی‌دانسته بلکه توجه نداشته آیا قضا هم ندارد؟!

استاد: نه، روزه فرق می‌کند؛ در مسئلۀ روزه مصلحت بر قضاء هم هست، یک وقتی مصلحت صرفاً بر اتیان است اما یک وقتی این‌قدر مصلحت، مصلحت ملزمه است که قضاء هم مترتب می‌شود، مگر اینکه در آن وقتی که این عمل را انجام نداده از عقل برخوردار نباشد؛ آن‌وقت می‌توانیم بگوییم که اصلاً مصلحت برای او نبود و مقتضی نبود. در وجوب قضاء بر حائض بااینکه صوم بر او حرام است ولی چون صوم این‌قدر مصلحت ملزمه دارد می‌گویند که بعداً قضا کن.

اللهمّ صلّ علی محمّد و آل محمّد