مقدمۀ مبحث برائت

تلمیذ: این بحثش مشابه با آن بحث «مَلِک» یا «مالک» در قرائت حمد نیست؟! ما در خارج می‌دانیم که مولا به‌هرحال یا نماز جمعه خوانده یا نماز ظهر خوانده...

استاد: نه‌خیر، در مورد بحث ملک یا مالک ما رجحان أحدالطرفین داریم اگر نداشته باشیم همان است. اگر نداشته باشیم هردو را باید بگوییم.

تلمیذ: اشکالی که مرحوم آقا به آن بندۀ خدا کردند که ما در خارج می‌دانیم که به‌هرحال امام علیه‌السّلام یا ملک خوانده یا مالک خوانده است، دوتا را باهم نخوانده است و ما می‌دانیم امام به‌هرحال اگر الآن بود یا نماز جمعه می‌خواند یا نماز ظهر می‌خواند، هر دوتا را که نمی‌خواند.

استاد: ببینید اگر دلیل آقا فقط این بود، ما ایشان را ملزم به احتیاط می‌کردیم. شما که می‌دانید ملک خوانده یا مالک خوانده أحدالطرفین را برای چه ترجیح می‌دهید؟! از معنا، یعنی می‌بینید چون معنای ملک انصب به عبارت است این خودش دلالت بر ترجیح و ترجیح دلالی است دیگر.

تلمیذ: آن بنده خدایی که می‌خواند قائل به ترجیح نبود؟

استاد: نباشد.

تلمیذ: قائل به احتیاط بود. ممکن است در خارج یک هم‌چنین چیزی وجود نداشته باشد. امام یا ملک خوانده است یا مالک.

استاد: امام خوانده است ‌خب به من چه؟! من چه‌کار کنم؟! امام این حکم را برای من آورده است و وقتی که برای من آورده است من برای اینکه از تحت تکلیف بیرون بیایم باید این تکلیف را انجام بدهم یا نه؟ اگر ملک خواندم و امام مالک خوانده باشد، پس من آن سوره‌ای که امام خوانده است را‌ نخواندم. تمام شد و رفت! اگر من مالک بگویم درحالی‌که امام ملک گفته است، من أتیٰ بِما أتیٰ النبی نکردم! باید من آن را که پیغمبر یا امام خوانده است انجام بدهم تا بتوانم از تحت تکلیف بیرون بیایم. بله، در اینجا ترجیحاتی از نظر سند داریم یا ترجیحاتی از نظر دلالت که این ترجیحات دلالت می‌آید أحدالطرفین را برای انسان منجِّز می‌کند و وقتی منجِّز شد مؤمِّن می‌شود. در خارج هم مسئله همین است، در خارج امام یا نماز جمعه می‌خواند یا ظهر یعنی أحدهما را می‌خواند اما من در اینجا چه‌کار کنم؟ من در اینجا که دلیل در دستم نیست. اگر نماز ظهر را خوانده باشم درحالی‌که امام نماز جمعه را واجب کرده است از یک فضیلت محروم شدم.