
بررسی روايات «لا جبر و لا تفويض» (3)
و نحوۀ تقدیر پروردگار
نحوه تقدير پروردگار در قضا و قدر در این جلسه از آیتالله سید محمدمحسن حسینی طهرانی، با تکیه بر روایات «لا جبر و لا تفویض» تبیین میشود. بحث با بررسی چند روایت از امام صادق علیهالسلام آغاز میشود که در آنها هم تفویض نفی میشود و هم جبر، و معنای «امر بین امرین» به وجود راه و قدرت انجام تکلیف توضیح داده میشود. سپس روشن میشود که انسان نه مستقل از خداوند است و نه مجبور مطلق، بلکه اختیار او در چارچوب اراده و مشیت الهی معنا پیدا میکند. در ادامه، مراتب علم، مشیت، اراده، تقدیر، قضا و امضا در قالب یک سلسله علّی بیان میشود که نشان میدهد افعال از علم الهی آغاز شده و در مراتب پایینتر تحقق پیدا میکنند. در جمعبندی، تأکید میشود که همه مراتب قضا و قدر در نهایت به توحید افعالی بازمیگردد و بدون فهم توحید، مسئله جبر و اختیار قابل حل نخواهد بود.
بررسی روايات «لا جبر و لا تفويض» (3)
6ماحصل کلام: بازگشت قضا، قدر و مشیّت به توحید
ماحصل كلام و صحبت اين بود كه برگشت مسئلۀ عالم قضا و قدر و مشیّت و رجوع اين مسئله به مسئلۀ توحيد است؛ توحيد ذاتي و بالتبع توحيد اسمائي و افعالي و بدون مسئلۀ توحيد هيچكس بههيچوجه نميتواند اين مطلب را حل كند.
بحمدالله اين بحثي بود كه ما ديديم كه بيش از این مقدار [لازم نیست بیان شود چون] ديگر مطلب را رسانديم در آن حدي كه ميتوانيم، نه بهطور اختصار و نه بهطور تفصيل اين مسئله بيان شد. بحث راجع به قضا و قدر ديگر تمام شد. إنشاءالله از جلسۀ آینده بحث كفايه، از قسمت بعد از بحث نسخ را شروع ميكنيم. مطالب خيلي زيادي بود و من ديدم ديگر فقط نقل اقوال است و حالا خود آقايان هم طبعاً در اين زمينه مطالعه ميكنند، حواشي اينطرف و آنطرف ديگر ... یعنی ما بيشتر در بحثمان دنبال آن مسائلي هستيم كه جایي مطرح نميشود والاّ اگر بخواهيم بهنحو كلاسيك جلو برويم و يكييكي متعرّض شويم كه خيلي است.
اللهم صَلّ عَلیٰ محمدٍ و آل محمد
