بررسی روايات «لا جبر و لا تفويض» (3)

نحوه تقدير پروردگار در قضا و قدر در این جلسه از آیت‌الله سید محمدمحسن حسینی طهرانی، با تکیه بر روایات «لا جبر و لا تفویض» تبیین می‌شود. بحث با بررسی چند روایت از امام صادق علیه‌السلام آغاز می‌شود که در آن‌ها هم تفویض نفی می‌شود و هم جبر، و معنای «امر بین امرین» به وجود راه و قدرت انجام تکلیف توضیح داده می‌شود. سپس روشن می‌شود که انسان نه مستقل از خداوند است و نه مجبور مطلق، بلکه اختیار او در چارچوب اراده و مشیت الهی معنا پیدا می‌کند. در ادامه، مراتب علم، مشیت، اراده، تقدیر، قضا و امضا در قالب یک سلسله علّی بیان می‌شود که نشان می‌دهد افعال از علم الهی آغاز شده و در مراتب پایین‌تر تحقق پیدا می‌کنند. در جمع‌بندی، تأکید می‌شود که همه مراتب قضا و قدر در نهایت به توحید افعالی بازمی‌گردد و بدون فهم توحید، مسئله جبر و اختیار قابل حل نخواهد بود.